Yunus Emre – TASAVVUF, ŞİİR, MUSİKİ, HATIRALARIM

1. Bölüm

cahit.oney — Fri, 21 Jul 2017 22:08:48 +0000

“BEYİTLERİM” ana-bölümü’nün; “çeşitli aruz vezinlerindeki beytlerle” ÖNSÖZ’ü :

“Allah!” deyip de farzı edâ eyle evvelâ;

An mutlakà, salât u selâm, ol Habîbini!..(1).

Nefse uyduk biz den-ii dünyâda Settârü’l-uyùb;

Tövbekârız 5 vakit.. Mahşerde mahcùb eyleme!..

“Mârifet mükâfâta tâbîdir” sözüne uysaydım, “Beyitlerim”i yayınlamaz ve hattâ bu web-site’mi inşâ etmezdim.

Besmeledir, hamdeledir, salveledir ilk sözümüz..

Havf ü recâ rehberimiz, kıbleye dönmüş yüzümüz!..

15.06.1982 Pazar VEZNİ: Müfteilün müfteilün müfteilün müfteilüb

Diyemem sizlere “1500’ü aşkın BEYT‘im” ;

Mal beyânında bulundum sanacak Mâliyeci!..

VEZNİ: Feilâtün(Fâilâtün) feilâtin feilâtün feilün(fa,lün)

….BEYT kelimesi EV mânasına da geldiğinden, ekseriyetle

BEYİT dedim. …………………………………………………………

Nazma çektim bir devir târîhini;

Kendi örfüm, kendi ufkumdan bakıp !..

VEZNİ: Fâilâtün fâilâtün fâilün

……………………………………………………………………………………………………….

Okur ve nazm-ederim hep.. eğer yalan varsa;

Bilin; yalancısıyım ben, yalancının, yalnız!..

Vezni: Mefâilün feilâtün mefâilün feilün(fa’lün)

………………………………………………………………………………………..

Belgelerdir; haber özetleridir;

Bu beyitler hiciv değil, tesbît!..

Feilâtün(Fâilâtün) mefâilün feilün(fa’lün)

……………………………………………………………………

Körler diyârı hâkimi şehlâ imiş meğer;

Şâir değil, “garip-gurebâdan” görür bizi!..

Mef,ùlü fâilâtü mefâîlü fâilün

…………………………………………………………………………………………………………………………….. .

(1) Şâir büyüklerimiz; her işe ve söze Münâcât ile başlamış ve ileride Na’t-ı peygamberî’yi de ihmâl etmemişlerdir:

Süleymân Çelebi, “Mevlid-i şerîf” diye anılan Vesîletü’n necât’a “Allah_âdın zikr idêlim evvelâ / Vâcib_oldur cümle işdê her kula”;

Mîlâdî XI. yy.da Ahmed Yesevî.. Dîvân-ı hikmet’in ilk mısraı “Bismilâh idüb beyân eyley hikmet ayıb;

Mîlâdî XIII-XIV. yy.larda Yùnus Emre, dîvânı, Risâletü’n-nushiye ilk beytinin ilk kelimesi “Pâdişâh” olup, Lâfz-ı celâl murâd edilmiştir.

Mîlâdî XV. yy. ikinci yarısında Alî Şîr Nevâî, Hamse’sindeki 5 Mesnevînin başında da İsm-i celâl mevcutdur.

Kadîm şâirlerimiz, konu ne olursa olsun, söze Münâcât ile başlamışlardır. Mîlâdî XIV. yy.da Şeyhî‘nin Harnâme’si başlangıcı..

Evvel_ol Bî-zevâââl Hayy ü Alîm

Âhir_ol Zül-celâââl Ferd ü Kadîm

Olup, 7nci beytle Na’t-ı peygamberî başlamaktadır.

Ben fakıyr ü hakıyr de; web site’min BEYİTLERİM bülümü ilk beyti ilk mısraında Cenâb-ı Hakk’ı, ikinci mısraında ise Habîbini andım.

ÖNEMLİ NOT :

ARUZ VEZNİNİ ÖĞRETİCİ BİLGİ, “BEYİTLERİM’İN NİHÂYETİNDEDİR

***********************************************

A- “Mef’ùlü fâilâtü mefâîlü fâilün” vezninde olanlar :

“Allah!” deyip de farzı edâ eyle evvelâ;

An mutlakà, salâtu selâm, ol Habîbini!..

Körler diyârı hâkimi şehlâ imiş meğer;

Şâir değil, garip-gurebâdan bilir bizi’..

Şi’r_âleminde ben ne edîbim, ne şâirim;

Bir parça hisliyim, değişik sesde söylerim!..

……………………………………………………………….

Tekbîr’i hoş sadâ ile tertîîîl eyledi;

An Fâtiha’yla Mustafa Itrî Efendi’yi!..

………………………………………………………..

Meclis sabâh-ı haşre kadar sürse, sâkıyâ;

Şi’rim şarâbı olsa, gazelden piyâlesi!..

…………………………………………………………………

Ömrün bahârı geçmedi beyhûde, ey gönül;

Mey, gül, visâaal.. hepsine bir “merhabâ!” dedik!..

…………………….. 14.04.1970 ……………………………..

Câhit!.. Şarap tükendi, fakat, söyletir bizi;

Bir neşvedir ki hâlet-i mestâneden kalan!..

………………………………………………………………………………………………….

Avcum semâya doğru ve saçlar beyaz.. felek,

Peymâneler sunar.. kimi memlû, tehî kimi!..

… peymaneler=kadehler, memku=dolu, tehi?boş …

………………………………………………………………………………………………………

Bülbül!.. Sebeb ne nâlişe, feryâda bilmezem;

Teşrîf_eden, çok_özlediğin nevbahâaardır!..

…………………………………………………………………………………………………

Dîvançemizde söyleşiriz mihr ü mâh ile;

Gerçekde geçdi ömr-i hazîn âh ü vâh ile!..

………………………………………………………………………………………………..

“Fasl-ııı bahâaardır!” demişim, bâde içmişim;

Avcumda cam kırıkları.. peymâneden kalan!..

………………………………………………………………………………………………..

Etsek vedâ bu âleme.. sürmek yeter bize,

Birkaç dakîka seng-i musallàda saltanat!..

………………………………………………………………………………………………….

Yaklaşdı hayli âteşe.. pervâ ne, bilmiyor!..

Eyvâaah yandı.. âteşi, pervâne, bilmiyor!..

…..İslâmî Edebiyat..Temmuz 2009..Sayı:47 ……………….27.09.1974…….

İnfâz içindi.. tâlim-adım düştü ardıma;

Kasdetdiler hayâtıma akreple yelkovan’..

……İslâmî Edebiyat…Temmuz 2009…Sayı: 47……………………………………

Dilşadlığında meyleder_ağyâre bîvefâ;

Nâşâd olunca semtine uğrar şikestenin!..

…………………………………………………………………………………………..

Doymak ne hoş her_ânına.. dur, gitme ey hazân;

Bir göz açıp kapar gibi geçdiii bahârımız!..

….İslâmî Edebiyat..Temmuz 2009…Sayı: 47…………………………………………….

Vaktin azaldı.. haydi, tamâm et hazırlığın;

Başlar yakında âlem-i ervâha yolculuk!..

…………………………………………………………………………………………………

Bir bakla tarlasında açan lâle sızlanır :

Boynum büküldü.. ey yed-i hikmet, kopar beni!..

…..İslâmî Edebiyat.. Temmuz 2009.. Sayı 47 ………………………………..19.04.1983Salı…… Mef’ùlü fâilâtü..” arùzun kemânıdır;

Teşbihde yok hatâ: “Feilâtün..” kemençesi!..

…..İslâmî Edebiyat..Temmuz 2009..Sayı:47……………………………………………..

“Mef’ùlü fâilâtü..” arùzun kemânıdır;

“Müstef’ilün..” davul, “Feilâtün..” kemençesi’..

…………………………………………………… . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Dersin: “-Kuş_öttürürdü yanaklarda bùsesi;

Ondan nişâne serviler_altında –hù- sesi!..”

……………………………………………………………………………………………………

Her dem yanımda arkadaşım can-sıkıntısı;

Şükr et gönül ki hâline, yalnız sayılmayız!..

……………………………………………………………………………………………………

Metbùuyuz, ne gam, cühelânın taraf taraf;

San’atda pâdişâaahların pâdişâhıyız!..

…………………………………………………………………………………………….

Kârhânenin küşâdına kurban kesenlere!..

“Bar-restoran duâsı”nı ihdâs edenlere!..

………………………………………………………………………………………………….

Mazlùmu suçlu saydı ve hak verdi zâlime;

Devran değişti.. mahkeme mülk oldu hâkime!..

……………………………………………………………………………………………………..

Mecnùn’u saldı çöllere, Ferhâd’ı dağlara..

Mânâsı başka şimdi.. masallarda kaldı aşk!..

…..İslâmî Edebiyat…Temmuz 2009…Sayı: 47……………………………………………

Olsun nasiiib cümleye “Halvet-der-encümen”:

Zâhirde halk içinde ve bâtında Hakk ile!..

……………………………10.12.1997…………………………………………………………

Ağzıyla kuş da tutsa yaranmak muhâl imiş;

Âdem ki hücreden, locadan, havradan değil!..

…………………………….17.12.1975……………………………………………………………..

İslâmı; mùsıkî, dili tahrîbe tek sebep;

Mâziyle irtibâtımı kesmek düşüncesi!..

……….Anadolu aydınlanması…….20.05.1986…………………………….

Baktım ki hissiyâtımı tebliğden_âcizim;

Sundum demet demet size “hikmet çiçekleri!..”

….İslâmî Edebiyat..Temmuz 2009…Sayı:47…………………………………………..

Gel, gör ki hâli; kalmadı san’attan_anlayan;

Başlık, şiirde şöyle: Dam_üstünde saksağan!..

…………………………………………………………………………………………………….

Meçhùle doğru yelken_açanlar zarar görür;

“Dimyat pirinci.. evdeki bulgur..” misâli var!..

…………………………………………………………………………………………………….

Bir muhteşem dil_oldu rakıyb Esperanto’ya;

San’atçının; roman, şiirin çıkdı sahtesi!..

…………………………………………………………………………………………………..

Bâkî’yi, Nâilî’yi bırak.. Âkif’in dili

Tahrîb edildi.. mahvına milletçe ağlayın!..

……İslâmî Edebiyat..Temmuz 2009…Sayı:47…………………………………………

Yalnızca dildi geçmişi âtîye bağlayan..

Bir milletin bekàsı kıdemden nasîb alır!..

………………………………07.04.1986…………………………………………………

Serhoşluğum; bilin ki ne gülden, ne bâdeden;

Mest etdi Nâilî-i kadîm’in gazelleri!..

………………………………………………………………………………………………

Yıllar görür hesâbını.. sen zahmet_eyleme;

Kâfî gelir asâsını kurdun kemirmesi!..

……………………………04.05.1986………………34(Sebe):14…………………….

Hür şâirim.. hitâb ederim kendi zevkime;

Yazdıklarımdan_anlamayan nesle pek yazık!..

………………………………………..03.11.1975…………………………………..

İhlâs, kazandırır sana Hakk’ın rızâsını;

Şöhret libâsı, kesret-i etbâya baş çevir!..

…………………………………………………………………………………………….

Târihçe-iii hayât‘ı okur gencimiz, yarın;

Vicdân-ı der ki: Böyle olur zûlmü Bulgar‘ın!..

……………………………………………………………………………………………………….

Dünyâ’ya baksa astronotlar, Merih sanır;

Bir yıl geçer, açık kalır İsvan kanalları!..

… 1973-77 yılları İstanbul Belediye Başkanı Ahmet İsvan’ın Vatan Cad. nihâyetinde yaptırdığı Topkapı-Edirnekapı Ulubatlı köprüsü uzun süreninşaatı sırasında Topkapı’dan, kışın Vatan’a inmek için derecikler dolayısıyla, lâğamcı çizmesi edinmek zorunda kalmıştık …

Sinmiş Srebrenitsa‘da Hollanda birliği..

Katletti korkmadan Mladiç müslümanları!..

…………………………………………………………………………………

“Evren giderse böyle gider!” dendi, oy verip;

Kerhen yapıldı ehveni şerreyn‘i seçmemiz!..

…………………………………………………………………………………………………..

Dünyâyı üzdü Kàhire‘nin yağmalanması..

Ancak bu derde Hüsnü Mubârek devâ buiur!..

… 29 Ocak 2011 TV’ler: Hüsnü Mubârek‘in istifâsını isteyenler Kàhire’yi yağmaladı ..

Yalnız Senin rızânı kazanmak gerek bize;

Cennet-Cehennem_üstüne yoktur hisâbımız!..

…………………………………….09.07.1971 Cuma…………………………………….

Yâ Rabbi; cümle mü’mini hıfz eyle haşre-dek;

Zâlimlerin helâkini arttır.. helâkini!..

………………………………………………………………………………………….

Sanmakta zorba, zûlm ile sindirdi milleti…

Millet kabûl eder mi efem, bunca zilleti?..

………………………………………………………………………………………………..

Yükseldi Arşa nâlişimiz, âh ü vâhımız;

Rabbim müyesser_eyleye birgün felâhımız!..

…..İslâmî Edebiyat…Temmuz 2009…Sayı: 47…………………………………………

Güldürdü bir zaman ÇÖLAŞAN‘dan biyografi:

“Kanun çalardı Urfalı kaptan Bekir” sözü:

… HÜRPORTRELER HÜRRİYET 2002 ilâvesi. Emin ÇÖLAŞAN: [ “Urfa’dan kaptan

ehliyeti alan adam” “Zeki MÜREN’e bile birkaç kez kanunu ileeşliketti. ………………………………………………………………

CoşkunBekir göbek kaşıtırken çoğunluğa;

Bol kepçe aldı mutlu azınlıktan_alkışı!..

……………………………………………………………………………………………………….

Cumhùra saygısız.. onu cumhur yadırgıyor..

Coşkun Bekir, “göbek kaşıyanlar!” deyip durur!

…………………………………………02.10.2007…………………………………………

Rengin, kolay mıdır köre ta’rîf edilmesi?..

Etsin nasîîîb her kula Rabbim hidâyeti!..

…………………………………………………………………………………………………..

Emperyalist büyük güce yaklaşma.. yer bizi!..

Hürriyyetin lâfıyla esîr ettiler bizi!..

………………………………………………………………………………………………

Zûlm etti bir zaman naziler Mùsevîlere;

Ezmekte şimdi, sistematik, Müslümanları!..

..Bak: 1) VAKİT 15.12.2007 2) “Gâvur Alman bakacak Türk çocuğa” …

Allah korur Iràk’ı, Filistin’le Keşmir’i..

“Allah yolunda katledilenler kalır diri!..”

………………………………………….2/154………………………………………

Ta’zîb eder çelennng musallàda rùhumu;

Kâfî gelir fakıyre üç_İhlâs’la Fâtiha!..

………………………………………………………………………………………

Bühtân edip bu millete, mâzîyi redd ile;

Dil, mùsıkî ve an’ane uydurdular.. yazık!..

…………………………………… 16.06.1971…………………………………………

Kànunla susturuldu aziz milletin sesi;

Kalmış kabîlelerde bu türden demokrasi!..

……………………………………………………………………………………………….

79 yılında Şubat 23 günü;

Fâtih’de yerde kaldı Metin Yüksel’in kanı!..

……………………………………………………………………………………………………..

Yazdırmamışsa deftere âmâl-i sâliha;

Bekler kabirde mahşeri mahrùm-i Fâtiha!..

…………………………………………………………………………………………….

Yurdun bekàsı şüpheye düşmüş.. yazık, yazık;

Çıkmıştı “Ortanın solu” bir mârifet diye!..

……………………………………..05.03.1972……………………………………………………

Düşmanların hazır.. bu silâhlar yeterli mi?..

Bir harpde olmasın 1’e 100 zâyiâtımız!..

………………………………………………….

Sen müntehâsı, mebdeisin her hakıykatin;

İsmin, sıfatlarınla şekil buldu kâinât!..

……28.06.1972……. Bakınız: “İrfan Sofraları” s.54 …………………..

Sevk eyler_ehli ehle melekler… Tesâdüfe

Yer yok… Delîli: Sùre-i Nùr’un bir_âyeti!..

…..29.06.1972 ……. Bakınız: “İrfan Sofraları” s.65 ……………………..

Peygamber_emri.. Çin’de dahî olsa ilmi al!..

Düşmanların, yazık, seni teknikde geçtiler!..

……………………………….05.11.1972……………………………………………………

Suç saymayın!.. Fikir, yazılan bir düşüncedir;

Vahşet değil mi beğnime vurmak kelepçeyi?..

……………………….17.01.1973…………………………………………………

Uyduk Hıristiyanlığa uygarlık aşkına;

Kànùnu örfe zıt kılarak yıktılar bizi!..

………………………….21.03.1984 Yeni Nesil……………………………

Şeytan demiş ki; “ders veririm ben kitapsıza;

Duymaktayım gurur, benim_emrimdedir, diye!..”

……………………………………………………………………………………………………………….

Bir müfterî, diyor: “Alevî!”, Yùnus Emre’ye..

İslâma uymamakda.. “teberrâ!” günâhı var!..

… Alevîlerin aleve tapanları, Hz.Alî’yi ilâhlaştıranları bir yana; İslâma

en yakın oldukları söylenenler de 1) İlk 3 halîfeyi, -Hz.Alî’nin ilk halîfe

olmasını seçmedikleri veyâ engelledikler için- gàsıb kabùl edenler(teberrâ):

Bu; “aşere-i mübeşşere” inancına aykırıdır. 2) İmamları “mâsum” kabùl

ederler: Sünnîlere göre, yalnızca peygamberler mâsumdur(günahsızdır).

Sünnî; tahayyül_etmede Kevser şarâbı’nı;

Cünbüş, deyiş, semah.. Alevî demlenir, dolu!..

……………………………………………………………………………………………………….

Uydurma dil vazîfesin_el-hak başardılar;

Oğlumla gör ki anlaşamam.. terceman gerek!..

……………………………07.04.1986 …………………………………………………………………

Yanlışlığın müsebbibidir “Dil-kırımcı”lar :

Dâvut “Davut”sa Nâsır’a elbet “Nasır” denir!..

…………………………………………………………………………………………………………..

Kim Yargıtay‘da dosyadan_evrak aşırmada?..

Alsın cezâyı suçluya yandaşlık_eyleyen!..

….. 29.05.2011 Pazar, AKİT manşetde: Kurtarma operasyonu … Manşet üstünde: CHP’li

Tekin’in dosyasını avukatı inceledi, 5 evrak kayıp. Manşet altında: Resmi vrakta shtecilikten

2 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılan CHP’li Gürsel Tetin‘in, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında

bekletilen dosyasından 5 belgenin yok edildiği ortaya çıktı. …………………………………………

Vermiş zarar.. çelikden_anahtar bu alfabe..

Eyler sükût.. aşındı “som-altın kilit”, dilim!..

………………………………………………………………………………………………………

Uymakdasın çocuk gibi mâdemki nefsine;

Hizmet zamânı kaç geri, “ücret!” denince koş!..

……………………06.07.1986 ………… M N .İkinci Hatve…………………………..

Yandaş ve çağdaşın eğitim, kültür_işleri;

Mes’ùlüdür diyor Güner: “Örgüt bakanları!..”

………………………Aralık 1997…..Âgâh Güner………………………………………

Bunlar, utanmadan, “medenîyiz!” demekdeler :

Kàtillerin sığındığı İsveç ve Belçika!..

……………………………………………………………………………………………………

Yağmâ Boğaz’da ormanı katletti, sustular!..

Yenmekde âfiyetle, deniz, devletin malı!..

…………………………………1997………………………………………………………

El-birliğiyle Şehr-i Sitanbùl’u yaptılar;

Rüşvet, ribâsı, gàsıbı, deyyùsu bol şehir!..

…………………………………………………………………………………………………

Kim kahraman ve kim çete mensùbu.. belli mi?..

Güç kullanan müesseseler var, kayıt dışı!..

………………………….16.02.1998…………………………………………………………………..

Söylendi, hem yazıldı hukùkun atâleti;

Herkes nakıyse saydı gecikmiş adâleti!..

…………………………….11.03.1998………………………………………………………

Ettinse sen Müsebbibü’l-esbâb’a ilticâ;

Ermen gerek selâmete Yùnus Nebî gibi!..

………………………………………………………………………………………………

Hep, “Üst düzeyde yetkili”lerden haber yapar;

Kartelci medya “fâili meçhul demeç”leri!..

….. Tırnak içindeki deyimler AKİT 25.03.1998’de Hasan Karakaya’nın ………….

Serbestçe, pantolonla gezer, sekreter hanım;

Suçtur sakal, bıyık ve de türban, fakültede!..

…..23.03.1998 … İ.Ü. Diş Hekimliği Fakültesinde Prof.Dr.İrfan Devranoğlu’nun

Sekreteri hanım, pantolonla serbestçe çalışıyor!. …………………………………..

“Âmir bemim!” deyip de esip kükremek ne hoş!..

Aslandı!.. Sindi “Muhtıra Mart 20” sonrası!..

………………………………………………25.03.1998……………………………………………….

Benzetmeler yapar Demirel.. fıkralar yazar..

Hâlâ hatırdadır “Beşibiryerdeler!” sözü!..

….. 24.03.1998 AKİT sayfa 2’de Necati Çavdar!ın yazısı..

Not: “Aslanla Kuzu” fıkrası .. ……………………………………………………….

Meclis’de, “öğrenim!” diye pankart açanları,

Mâsum görüp de Yargıtay “uygarcadır!” dedi!.

……………………………………………03.04.1998………………………………………..

Haçlar dikildi.. çarmıha germek zamânıdır..

Tayyip, Güzel, Şirin, MÜSİAD, Erbakan, Yarar!..

………………………………………………27.05.1998………………………………………………………

Ahlâkı aktarıp Batı’dan, monte ettiler;

Kıymetli kıldı kızları “seksîlik_ölçüsü” !..

……………………………………..07.06.1998……………………………………….

Coplandılar hemen, yürüyüş yaptılar diye..

Dövmek değil, dövülmeyi suç saydı zabtiye!..

……“Adâletin tecellî etmediği bu ülkede döven suçlu değil ama dövülen

suçludur.” (Prof.Dr.Mustafa Kamalak AKİT 05.11.1997 …………

Mes’ut demiş ki pek yüce bir zâta, gizlice:

“Devlet zarar görür deşiversek Susurluk’u!..

……………………………………..04.11.1997……………………………………………….

Mü’minler_uydu 5 vakit_İslâma dâvete;

Baykal da Moon tarîkati dâvetli seçkini!..

….. 0212.1997 AKİT’de Ahmet Kekeç: Moon tarikati (…) konuklarından

Moon misyonuna destek olmalarını rıca eder. …………………………………….

Ol dem.. kalem düşünce elimden.. vasıyyetim:

Olsun kâğıtla örtülü, tekfîne-dek, yüzüm!..

………………………………………11.09.1975………………………………………………….

Evden çıkınca ört başın.. Allàh’a uy, kızım!..

Lâkin, sınıfda aç başın.. Âgâh’a uy, kızım!..

….Âgâh Oktay Güner..Nisan-Mayıs-Haziran 1999 sayı:29 İSLÂMÎ EDEBİYAT’dan…..

99’da 19_Eylül.. vakit, gece..

Maruz; Kavakçı; Nuh Mete Yüksel’li baskına!.

…TBMM’ne türbanlı giren Fazilat Partisi Milletvekili Merve Kavakçı için

bir kısım gazeteler linç kampanyası başlatmıştı. Ankara Devlet Güvenlik

Mahkemesi Başsavcısı Nuh Mete Yüksel T.C.K. 169 ve 312 maddelerinden

bahisle milletvekinin evine geceleyin baskın yapmyş. kapıyı yumruklamıştı.

Terkîn edildi kaydı Hükûmetce, Merve’nin;

Hâkim, diyor: Şakıyy_Öcalan Türk vatandaşı!..

…Ekim-Kasım-Aralık 1999 sayı:31 İSLÂMÎ EDEBİYAT’dan…………….

Kànunlaşan metin pek_açık.. gel de hayra yor;

“11 yaşında hıfza çalışmak yasak!” diyor!..

….Ekim*Kasım-Aralık 1999 sayı 31 İSLÂMÎ EDEBİYAT’dan…………………

……Anadolu aydınlanması………………………………………………………..

Ömer Faruk AKÜN’ e Saygı Programı..

cahit.oney — Fri, 21 Jul 2017 20:23:13 +0000

" ÜSTADLARA YAŞARKEN SAYGI "

TOPKAPI KÜLTÜR PARK TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR MERKEZİ 19 Haziran 2009 Cuma

Prof. Dr. Orhan OKAY Prof. Dr. Şeyma GÜNGÖR M.Nuri YARDIM Prof. Dr. Kemal ERASLAN

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Genel Müdürü Nevzat BAYHAN

Prof. Dr. Ömer Faruk AKÜN'e plaket sunuyor.

Prof. Kemal ERASLAN; Alî-şîr Nevâyî'nin Mîzânü'l-evzân'ını 1993'de

kültürümüze kazandırmış, Dr. Cahit ÖNEY, örneği web-sitede bulunan

Yùnus Emre incelemesi "vezin araştırması" bölümünde yararlanmış ve

teşekkür etmiş idi; bugün de teşekkür ve hürmetlerini arz ediyor.

Hicivler (Terkibibend, Siham-ı ceza, Bizde hiciv, Tevfik Fikret. Serdengeçti ….. )

cahit.oney — Fri, 21 Jul 2017 18:12:40 +0000

TERKÎB-İ BEND-İ MERSİYE-İİ HÂN-I İSMETÎ (x)

BEND-1 Bâkî değil ne gül, ne de bülbül, ne bù-yu reng / Dil âh eder, piyâle tehî, dehr bî-direng

Vakt erdiğinde rùh bedenden uçup gider / Her şey fenâ bulur.. kalır ahlâfa nâm ü neng

Ol demde ehl-i sünneti Rabbim şaşırtmasın / Öldükte kîmi Fâtiha ister, kimî çeleng

Vaktiyle emr ü keyfine dünyâyı az gören / Beklerse rùz-i mahşeri, bulmaz mı kabri teng

Mâzî olup o debdebeler, bâş eğen gürùh / İbret ki, şimdi emrini bekler başında seng

Fânîye bir baş ağrısı gerçî bahânedir / Millî Şef oldu, böylece öldü peleng-i ceng

İslâmı, Harsı, Türk dili, Türk Mùsıkîsini / Kudsî ne varsa çiğneyip attı olup fireng

ÖMRÜNCE RÙZ-İ MAHŞERİ İNKÂR EDEN PAŞA / HAYFÂ Kİ KALDI ŞİMDİ TABÎATLA BAŞBAŞA

BEND-2 Devr aldı yurdu kim selefinden, sabâh idi / Devr etti yurdu ehline, yurt simsiyâh idi

Pîriydi hırsı hep, pederâneydi şefkati / Maksùda varmak istese, her şey mubâh idi

Tedbîr alırdı, ince eler, sık dokurdu; lîk / Bir tek hesâba katmadığı şey günâh idi

Tahrif, bahâne, vesvese, tezvir, mugàlâta / Kîn, intikam, mücâdele.. hep pür-silâh idi

Târih denen masalda yazılsın fasıl fasıl / Sevmezdi pâdişahliği, hem, pâdişâh idi

Târîhe geçti düzmece, menkul kerâmeti / Bed-mâyelerce tahtı onun secdegâh idi

Allàh’a, dört kitâbına yokken riâyeti / Ümmet görürdü yurtdaşı.. hâşâ ilâh idi

YÜKSELDİ ARŞA NÂLİŞİMİZ, ÂH U VÂHIMIZ / RABBİM MÜYESSER EYLEDİ BİRGÜN FELÂHIMIZ

BEND-3 Mağrùr pâdişâh idi, gürlerdi an-bean / Bir zerre yok takallus eden çehresinde kan

Kindardı.. intikamla bulurdù biraz huzùr / Sâir zamanlarında sevimsiz ve hun-feşan

Kıskandı dostu, hasmını mahvetti kîn ile / Yalnızca sustu, “şerrine lânet!” deyip cihan

Yardakçılarla ezdi murâdınca milleti / Târîhe yazdı ismini zannınca “Kahraman!”

İslâmı boğdu, sustu ezân-ı Muhammedî / Vahdetle hem-mekân idi teslisle haç ve çan

Kànùnu kendi keyfine uydurdu her vakit / Balçıkla zannederdi ki örtündü kehkeşan

AZRAİL ALDI CÂNINI, KURTARDI MİLLETİ / ETTİK HAVÂLE ÂH İLE ALLÀH’A İSMET’İ

BEND- 4 Bir saltanat ki, milleti kahretti intizar / Mazlumların yegâne silâhıydı inkisar

Gaddâr nâil oldu mükâfâta yok yere / Bir nây gîbi inledi mağdùr zâr ü zâr

Bedbaht odur ki yok bir ümîdin nişânesi / Bedbaht odur ki her günü bîçâre, bîkarar

Mağdùr olan kulun da güler âkıbet yüzü / Allàhı var, şefâati mâlûm Nebîsi var

Kin tutmamak denir deveden farkı âdemin / Hazretse intikàm ile etmişti iştihar

Dâhî sanırdı kendini, lâf dinlemezdi hiç / Olduk dehâsı uğruna Milletçe dilfikâr

Pek ustalıkla doğrusu kurmuştu dâmını / Meddâhı olmayanları addeyleyip şikâr

DÖK ÂSUMÂNE DERDİNİ.. DUYMAZ PAŞAM, SAĞIR / GÀFİL!.. NASÎBİN AKSİSADÂDIR; BAĞIR, BAĞIR

BEND- 5 Bir ân için uyanmadı dünyâda hâbdan / Memnundu dalkavukları İsmet-meâbdan

Devrinde bendegânına bend oldu boş yere / Bir dem günâhı fark edemezdi sevâbdan

Tonguç, Yücel bir Enstitü dâvâsı güttüler / Bir hisse düştü herkese millî azâbdan

“Türküz!” diyen ne gençlere işkence ettiler.. / Her kim hatırlasa terler hicâbdan

Ef’âlinin günâhını Rabbim bağışlasın; / Bâtıl düşündü.. korkmadı yevm-i hısâbdan

Yalnızca at yarışları uygundu zevkine / Bir nebze anlamazdı şiirden, rebâbdan

Millet irâdesiyle hitam buldu saltanat / Pek hoş değil hakıykata geçmek serâbdan

DÜNYÂDA ZULM EDEN NİCE MAĞRÙR TÂCDÂR / İKBÂLE ERGEÇ ETTİ VEDÂ, OLDU TÂRMÂR

BEND- 6 Vaktâ ki bâğın oldu saray bùstanları / Cevrin açardı millete zahm-i zebanları

Senden, o rütbe baksana memnun ki milletin / Giryân olur hatırlasa geçmiş zamanları

Aldın hezâr mescidi yaptın birer depo / Susturmadın mı sanki mubârek ezanları(*9

Üç-beş nutukla bend edemezsin vatandaşı / Mümkün değil unutması versen chanları

Bilmezmiyiz bu Millete vaktiyle ettiğin / Dinletme şimdi boş yere ahd ü amanları

Papyonlu, sandaletli zıpırlar yetiştirip / Saldın ipek kuşaklı zeban pehlevanları (Kasım G)

Ta’netmedin mi yok yere bin def’a dînine / Kàbil mi elde etmesi ol müslümanları

ETTİKLERİN BU MİLLETE ARTIK PAŞAM YETER / BİR AN DÜŞÜN.. BU İŞLERE TÂRİH NE DER, NE DER

BEND- 7 Câhit; merâmı (manda) alay-mîri mîri gör / Yutmuş Lozan’da Kıbrıs’ı.. Dârâ-nazîri gör

Kuvvet verir zekâsına yüz tilki kuyruğu / Kurnazlığıyla tilkiye üstâd pîri gör

Zencîre vurdu fikri, esîr etti milleti / Zencîri parça parça eden ol esîri gör

Yıllar geçip de gün gibi. derken gelir seçim / Meydanda, köyde tek sözü: Oy ver, fakîri gör

Millî irâde düşmanı, rey hırsızıydı O / Hendek mekân efendide yersiz kibîri gör

(Millî) şef oldu millete, hem ortanın solu / Boş lâf mı altı ok? Şeşi beş görme.. tîri gör

Kanser değil; kuduz, tetanoz, gangren değil / Zulmetme zevki.. derd-i devâ-nâpezîri gör

TÂRİH MEZÂRIN OLDU, DEVÂ BULDU İLLETİN / TÂRÎHE YAZDI NÂMINI HÜSRANLA MİLLETİN

BEND- 8 Bir yolculuk ki sonsuza, imkânsız avdeti / Hiç kimseler götürmedi sırtında devleti

Üç günlük ömr içün yıkar ukbâyı hırs ile / Hüsrân olur ol âdemin ukbâda kısmeti

Dünyâya küsme; neş’eli ol, hoş geçir günü / Lâkin; unutma defter-i âmâli, rıhleti

Benlik peşinde koşma ve hükm eyle nefsine / İnsân isen, esirgeme mazlùma şefkati

Kuvvetli haksız olsa da gam çekme boş yere / Allàh’a ilticâda bulursun selâmeti

Gel gör ki şaşkının biri, yalnız (Ben’im!) diyor / Sarhoş mudur, nedir?..akıl almaz bu hâleti

Dâim sanıp bu şa’şaa-i mülk-i âlemi / Eyvâh unuttu mülk-i bekàya azîmeti

Heyhât, vurdu sâhile kaptan sefîneyi / Yalnız bıraktı sonra da bîçâre milleti

Etmezdi merhamet.. bize teklîfi şuydu hep / (Ölmek mi, yoksa sîneye çekmek mi zilleti)

Zâlim sağırdı.. kırmadı mazlum ümîdini / Allâh esirgemez diye mazlùma rahmeti

Yurdun nasîbi: câhili hükm etti dağlara / Âlim, şehirde eyledi icrâ şekàveti

Yazdım ki, ders alır, okur ahfâdımız yarın / Terkîb-i bend-i mersiye-i Hân-ı İsmet’i

YAZDIRMAMIŞSA DEFTERE ÂMÂL-i SÂLİHA / BEKLER KABİRDE MAHŞERİ MAHRÙM-İ FÂTİHA

___________________________________________________________________________________________

(x) A- Bu terkîb-i bend’im, Sultânüşşuarâ BÂKÎ merhùma nazîre ŞEKLİndedir. B- İlk 3 beytini Gündoğmuş’da ve devâmını Ağrı’da görevli iken yazdım. C- Haziran 1969 baskı tarihli, ARUZUN SÖTLETTİKLERİ isimli kitabımın 197. sayfaspnda şu not vardır: Herbiri 8, sonuncu (8. bendi) 13 ve tutarı 69 beyitten müteşekkil Terkîb-i Bend’in neşri mahzurlu görülmüştür! D- İslami Edebiyat dergisinde (1980li yıllardan birinde) tamamı neşredilmiştir. VEZNİ: Mef,ùlü fâilâtü mefâîlü fâilün

(*) 11.08.1941 günü, İstiklal Caddesindeki Katip Mustafa Çelebi Paşa Camii, Şükrü Bıkmaz`a 4bin liraya satılmıştır. 1985`de pavyon olarak kullanıldı. VAKİT 23.05.08

SİHÂM-I CEZÂ

Aşıp geçer nice kalkan, hisar sihâm-ı cezâ

Surat surat izi bâkî şamar sihâm-ı cezâ

Bulur hatâyı ol_âdem, düşünse, kendinde;

Verir mi kimseye haksız zarar sihâm-ı cezâ

Katar katar nice gerçek karıştı nisyâna

Ne var ki, geçse devirler, yaşar sihâm-ı cezâ

Koşup yorulma tesellî peşinde ey mücrim

Sanır mısın ki hedefden şaşar sihâm-ı cezâ

Pek_ustadır ve teenniyle fırlatır Câhit

Dönüp gelir geri bâzan sakar sihâm-ı cezâ

Vezin: Mefâilün feilâtün mefâilün feilün(fa’lün)

————–

Bizde hiciv(hicv)

Küfrü bilmezzen eğer, hicvi bırak;

Dönüver şarkıya, yâhut gazele!..

Aynı şey bizde: Küfürbaz – heccav :

Saygısız âdeme, hem Lemyezele!..

Ana-avrat sövebilmek mi hüner?..

Ne garip çirkini tercih güzele!..

Kim okur vezne bürünmüş küfrü?..

Zevk alır böyle şiirden cehele!..

Şâir Eşref Baba, Neyzen Tevfik;

Şöhret_almış düşerek mübtezele!..

Çatlamış -varsa eğer!- ar damarı;

İçmiş_içmiş de el_atmış hezele!..

25.03.1979 Pazar

……………………………………………………………………

Batı’nın Türkçe yazan şâiri Tevfik Fikret!..

Açtın_âtîmize nâhak yere bir şerli yolu!..

Sen bizim mahkememizden çıkıyordun haksız;

Feleğin cevrine bak.. şimdi biziz hep suçlu!..

Vezin: Feilâtün(Fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün(fa’lün)

————————

Dîninin hâdimi Serdengeçti;

Tam 8 kerre bu suçdan mahbùs!..

Kıravat belde, dayanmış kapıya;

Gün gelip, bir kere olmuş meb’ùs!..

VEZİN: Feilâtün(Fâilâtün) feilâtün feilün(fa’lün)

….. Osman Yüksel Serdengeçti((1917 Akseki – 1983 Ankara), kendi

ifâdesiyle 8 defa mahbus, bir defa meb’us olmuştu. Meb’usluğunda

(1965-1969) TBMM’ne, “kıravatı beline takıp” gelmişti.

RUBÂÎ

Ekran gezerek sesleniyor cümlemize..

Ünvânına duy saygıyı.. tenkit nemize?..

Mezhep ve tasavvùfa hücùm eyledi hep;

Allàh ile aldatmayı öğretti bize!..

………………………………………………

RUBÂÎ

Küffâr_ediyor küfrü “yobazlar!” diyerek;

Külbastı yiyip, kurbana “hunhar” diyerek!..

“Kâfir!” deme sen.. verme sakın karşılığı;

Çıkmakta karar hapsine, “suç var!” dyerek!..

(HİCİV) SEÇMENİN TÜRKÜSÜ (YENİ NESİL 11.08.1985) ( x )

Atıverdik reyi, girdik kovana;

Acımız dinmedi dönsek ne yana!..

İşçi-memùr ise bakmakta sana;

Şu geçim derdine bul çâre, Özal!..

Bir ümit yok mu ki?.. Bilmem ne idek?..

Gözde yaş kalmadı, yanmakta yürek!..

Kapı, cam, çerçeve, dam, orta direk;

Oldu baştan başa bin pâre, Özal!..

Milletin derdini, cevrin, deşiyor!..

“İş bitirmek” sana gelmiş gibi zor!..

Kopacak fırtına.. sol birleşiyor!..

Yardımın sâdece ağyâre, Özal!..

Aldı İsmet Paşa mahdùmu sol’u;

Verme holdinglere en güçlü rolü;

Sapma çıkmazlara, bul doğru yolu;

Açıyorsun sağ’a hep yâre, Özal!..

Zammı vurdun bize.. dâim veririz!..

Der ki Âşık, kala bir cân-ı azîz!..

Yanacak gökyüzü, dağ-taş ve deniz;

Âhı döksek yele, rüzgâre, Özal!..

VEZNİ: Feilâtün(Fâilâtün) feilâtün feilün

(x)

Kabataş Erkek Lisesi’nden arkadaşım Enis SAFAYHİ; YENİ ASYA gazetesi yazarı idi ve Zeytinburnu Et ve Balık Kurumu’nda Müdür muâvini idi. Orada, sonradan aynı gazete yazarı olan Mustafa KAPLAN ile de tanışmıştım. Benim de, ilk sahifada PENCERE başlıklı bir dikdörtgen içinde beyitlerim çıkmaĞa başlamıştı. 1980 darbesinde gazetemiz süresiz kapatılmış olduğundan, YENİ NESİL adıyla aynı kadronun çıkardığı gazetede yazmağa başladık. 1982 Anayasası tartışmaları sırasında 2. sayfada görüşlerimi defalarca yazmış isem de, dikkate alınmaması üzerine mâvi oy, redd oyu vermiştim. Turgut Özal; Evren Paşa ile birlik olunca, bizler de ona karşı cephede yer almıştık ve bu hiciv, bu sebeple yazılmıştır.

………………………………………………………

1999 ahvâli

Kurdu hırsız kumpası

Milletim tutsun yası

Affolur hortumcular

Halkı ettik paspası

Bir de çağdaşlık satar

Elde zulmün baltası

Lûtfedip sundukları

Sanmayın bir bal tası

Kalfa yapmış.. zelzele

Yıktı muhkem karkası

Sandılar fark eylemez

Kimse taklidden hası

Dolma yuttursam diye

Verdi yaprak sarması

Gösterirler mu’cize

Kesti kurşun elması

Kördüğüm Kıbrıs, Ege

Ettik_ihmâl Kafkas’ı

İş başarmak güç değil

Yolcu etsek Abbas’ı!

VEZNİ: Fâilâtün fâilün

………………………………………………………………………..

YÙNUS EMRE’nin ağzından bir hiciv (x)

Tahrîf_olan sözlerim; fikrin, gümânın senin..

Aldanma.. Allah kerim.. gerçî zamânın senin!..

Kur’ân’ı tınmazmışım, Allàh’ı anmazmışım,

Ben kıblesiz gezmişim.. sönsün cihânın senin!..

Mollayla harbetmişim, âlemle zıt gitmişim,

Egzistanyalistmişim.. çıksaydı cânın senin!..

Yazdın, yalandır tümü.. söylen siz_âmin!”, kamu :

“Ayboğlu olsun tamu âhır mekânın senin!.. “

Halt etmişin ey ahî, yazdıkların meslekî;

Yùnus değil mezdekî; ayboğlu, şânın senin!..

12.06.1973 Vezin: Müstef’ilün fâilün müstef’ilün fâilün

(x) S.E.nun, 1972’de Cem Yayınevi’nde basılan

“Yunus Emre” başlıklı kitabında Yùnus Emre’ye

yaptığı isnadlar üzerine yazılmış ve KÖPRÜ

isimli dergide yayımlanmıştır.

Vezin: Müstef’ilün fâilün müstef’ilün fâilün

…………………………………………………………………

1958 yılında, MİLLİYET gazetesi köşe yazarı Refii Cevat ULUNAY ile MUSİKİ MECMUASI yazarları arasında bir tartışma/polemik geçerli idi. Ben de, derginin yazarı olduğumdan hiciv gönderiyordum:

HAZRET!

Az buldu davul-zurnayı hazret,

Gelmez yola billâhi alayla.

Parlat şu bakır çehreyi, parlat;

Tahsis malı bir okka kalayla!

Fâşetme, ayıp.. sâde fısılda:

Kaç falso çalan var şu fasılda!

Islàhı zor, iş soyda, asılda;

Uğraşma yeter bir kuru nayla!

Ver-yansın eder penceresinden,

Çakmaz müziğin alfabesinden!

Devrin ne bilir felsefesinden?

Hâlâ vuruşur atla ve yayla!

Elbet veririm câize, servet;

Gel çarpışalım şi’r ile Hazret!

İlmince ve tab’ınca hücùm et;

Kavlim şu ki üstâaad, sırayla!

Ettin de müzik bilgini izhâr,

Oldun -ne şeref!- hicvime mazhâr!

Gel verme cevâb, eyleme inkâr,

Elbet baş eder atlı yayayla’

02.02.1958

Vezin: Mef,ùlü mrfâîlü feùlün

Haftalık müzik dergilerinden birisinim yazarı, R.C.ULUNAY’a: “Hocam! NEGREK MAKÀMI nasıl bir makamdır?” diye soruyor ve “Nâdir makamlardandır.. Çok iyi bir makamdır!” cevâbını alıyor. Halbuki, böyle bir makam yoktur ve ULUNAY tuzağa düşmüştür. Bu olay basında yer alınca, benim de, aşağıdaki yazım 108 sayılı MUSİKİ MECMUASI’nda çıktı:

NEGREK MAKAMI

Azdır yazık bugün bu makàmın bilenleri;

Zâten bu mùsıkî gidiyor gün-be-gün geri!

Târîh-i ihtirâı bulur Lâle Devri’ni,

Negrek makàmının yazayım bâri seyrini:

Evvel Dügâh Makàmını bir parça andırır,

İcrâ, Dügâha nisbeten_olsun biraz ağır!

Derken nevâda bir kaba-çargâaah gösterip,

Kürdîde şöyle asma, muvakkat karar verip;

Ordan geçer sırayla hisar, nim-hicaz, segâh;

Kürdî-vü rast-u evc-ü hüseynî, acem, yegâh;

Her ses dahî olur bu makàmın karar sesi;

Tek şartımız harâm ola çargâaah perdesi!

Armürde dô-diyez, re-bemol kaydedilmeli!

Dizler dövülmeden olamaz.. böyle bilmeli!

Nâdir ve incedir bu Makam, çok firaklıdır!

Çeyrek sesin letâfeti Negrek’de saklıdır!

Hassas kulak gerek bize.. lâzım değil nota!

Çok-sesli mùsıkî ise yalnızca safsata!

Yetmez mi anlamam dededen kalma mùsıkî?..

Âsâr-ı ber-güzîde ki, pırlanta her biri..

Çok sesli hâle gelse eğer mùsıkî yarın,

Âsârıdır zehirli tohumlar saçanların!

Şâyet sözüm tutup notadan vaz-geçerseniz,

Fahren ve bî-bedel geçeyim faslı bendeniz!

Mansùr

Manzùmenin bâzı indî mütâlâalardan ibâret mütebâkî kısmını almamakla berâber,

Mansùr efendinin yazdıklarına biz de aynı vezinden bir beyit ilâve edeceğiz:

Negrek makàmı fasla alınsın sabâha -dek,

Vursun usùlü şeyh-ü kudümzen tekâ-vü tek!

ilâhi Mansùr Efendi!

VEZİN: Mef,ùlü fâilâtü mefâîlü fâilün

*******************************

20.08.2002 tarihli VAKİT’de, ARÙZÎ müstear ismimle çıkan hicvim :

BEYİTLERLE HÂL VE GİDİŞ

Borsa çökmüş, döviz_almış yürümüş,

Ecevit, elden_ayaktan düşmüş!..

……………………………………………………………………………………………………………

4 Mayıs sonrasında verdi zarar;

20 Milyar dolar Bülent Ecevit!..

………………………………………………………………………………………………….

Türban, kelepçe, gözyaşı, cop; kurs, kesintisiz..

Mîrâsı kaldı millete Bostancıoğlu’nun!..

……………………………………………………………………………………………………………………………………..

“Merve çıksın!” diye el çırpmış_iken Mecliste;

Unutup Cem, “sorunum yok!” dedi türbanlıyla!..

………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Hallolur.. Hallolacak YÖK pürüzü;

Gürüz’ün düşse elinden gürzü

………………………………………………………………………………………….

Biraz_insâfa gelin, baştakiler;

Döküyor gözyaşı zencîlerimiz!..

…………………………………………………………………………………………….

Sam_amca 50’de dermiş: Yasak köpek, zencî!..

Sakallı, örtülü girmez, köpek girer bizde!..

Hortumlanıp da el konulan 20 bankadan

Toplam zarar, vatandaşa yüklendi zam diye!..

Herkes_olmaz kapında kul, Rahşan!..

Sanılır hortlamış Kösem Sultan!..

Sakın_aldanma… Kârı hep kavga!..

Bu güvercin değil, beyaz karga!..

Yılmaz ve ihtiyâr Ecevit borcu katladı;

Meş’um haber: Düyùnu umùmiyye hortladı!..

“Al!” demezler, bastırırlar “ver!” diye

Bağlı benzin %80 vergiye!..

Mevsim hazâna erdi.. buruşmuş birer birer;

Zomguldak’ın karanfili, Isparta’nın gülü!..

Nerden çıkıp da geldi apansız bu gàile?..

Derler ki başsorumlu, fotoğraflı âile!..

Oh ne âlâ… Şu siyâset ne iyi;

Batıran kurtaracak Türkiye!yi!..

Eşşek boyandı… Aldatamazlar vatandaşı…

Besbellidir; yular, semerinden kimin malı!..

Tellâklar_aynı kaldı… Hamam, tas değişse de..

Derviş-İpekçi-Özkan’a millet sıcak değil!..

Yılmaz, Troyka, Çiller’i destekliyor AB..

Bir şahlanırsa ehl-i vatan, kurtuluş yakın!..

Enver, Talât, Cemâl yürütürken troykayı;

Halt ettiler.. çatırdadı Osmanlı Devleti!..

Gözler, nedense hep Madımak yangını’ndadır

Başbağlar’ın hesâbını Çiller’den_isteriz!..

Bana insanlığı öğretmeğe kalkman ne tuhaf..

Ceddim Âdem Baba’dır, sen türedin maymundan!..

DİL FÂCİASI(x)

Dilciler avcı bugün, Türk dili av;

Beslenip avcı ve av, bulsun tav!..

Şimdi (meb’ùs)a de: (milletvekili);

Dün unuttun mu ki derdin: (saylav)!..

Aktarıp Türkçe’ye Uydurmaca’dan;

Kedi: (mırnav), köpek_olsun: (havhav)!..

Dilmaçım!.. Havhav_ısırsın dilini;

Dilerim, hâline gülsün mırnav’..

Bir zamanlardı.. akardın su gibi;

Yaptılar dil, seni donmuş bir lâv!..

Başka bir benzetişim var, dil_için:

Dilimiz oldu yazık “taşlı pilâv!..”

Dilmaçın tut yakasından, yâhut;

(Neme lâzım!) diyerek baştan sav!..

Oldu “lâf tüccarı” dilmaçlarımız;

Şaştı Mahnuz buna bakkalla manav!..

VEZNİ: Feilâtün(Fâilâtün) feilâtün feilün(fa,lün)

(x) “ARÙZUN SÖYLETTİKLERİ” başlıklı ve İstanbul-1969

baskı târihli şiir kitabımdan alınmıştır. (“Mahmuz”, mahlâsım idi)

MAHMUZ mahlaslı bu hicivlerim 9 adet olup 1966 yılında AĞRI ilinde yazılmış ve bu ilin MES’ULİYET adlı gazetesinde yayınlanmıştır.

SABAH OLDU(x)

Üstünüz bir karış_olmuş kir, toz;

Uyuyanlar.. uyanın.. öttü horoz!..

Köşe kapmış nice kâzip şöhret;

Ne adamlar bilirim.. bomboş, yoz!..

Zengin_olmuş nice ahlâksızlar..

Şimdi, nâmusluların nâmı: Saloz!..

Îtibar gördü, yazıklàr olsun:

İltimas, zanpara, afyoncu, paçoz!..

Kaldı derler işiniz Allàh’a;

Son tesellî sana avcundaki koz!..

Sözde var şimdi program ve plân;

Bizde devlet işi: Yaz-sil, yaz-boz!..

Her siyâsî “at”a oynar kumarı :

Kimi at: al, kimi at: kır, kimi: boz!..

Gör ki, “Allàh’a inandım!” dersen;

Cemiyetten ediyorlar afaroz!..

Türk’ü, İslâm’ı beğenmez dürzî;

Kime nisbet satıyor salyangoz!..

Sundu meyhâneci zenginlere mey;

Yanmışım.. ver bana şerbetçi, gazoz!..

İstemem, verse bedelsiz, rakıyı..

Neme lâzım.. olurum belki siroz!..

Odunun kıymeti yoktur sence;

Bence birdir meşe, gürgen, abanoz!..

Güzelim mermere yapsın cakayı;

Bak, çimentoyla şekillendi moloz!..

İhtiyar tilkiye kurt yavrusunu

Yedirenler yese lâyık balyoz!..

Der ki Mahmuz size tekrar tekrar :

Uyuyanlar.. uyanın.. öttü horoz!..

VEZNİ: Feilâtün(Fâilâtün) feilâtün feilün(fa,lün)

(x) “ARÙZUN SÖYLETTİKLERİ” başlıklı ve İstanbul-1969 baskı târihli

şiir kitabımdan alınmıştır. ( “MAMUZ”, hicivlerimde mahlâsım idi.. )

***********************

UĞUR MUMCU SÙİKASDİNİN SÙİİSTÎMÂLİ (x)

Uğur Mumcu; 24 Ocak 1993 günü, ANKARA’DA, alçakça bir cinâyet sonucu vefât etti. İSTANBUL’DA, VİLÂYET BİNASI KARŞISINDA, GECELEYİN yapılan NÜMÂYİŞ; hedef saptırmacı provokatörlerce kàtilleri MÜSLÜMANLAR olarak gösterip, İslâma ağır hakàretlerle sürüp gitmesine savcılık/güvenlikçi ânında ve çok sonrasında müdâhale etmedi. Öncelikle bir müslümân ve ilâveten heccav olarak “dilsiz kalmak” bana yakışmazdı. Ben de; İslâma, müslümanlara ve dolayısıyle bana karşı savrulan hakàret ve iftirâlara; Nisan – Mayıs – Haziran 1993 tarihli, 20 sayılı İslâmî Edebiyat dergisinde cevâbını vererek olayın gerçek yönünü târîhe mâl ettim)(x). Hedef saptırmacı provokatörler bu Bâbıâlî baskını ile: sosyalistleri müslümanlara/İslâma hücùm ettirmek istemişlerdir. Gerçek fâillerin, bu iki grup dışında olduğu anlaşılmaktadır.

1993 BÂBIÂLİ BASKINI(x)

Anladık şimdi.. muafmış yasadan ÇAĞDAŞLAR :

Yürüyüş-gösteri gündüz-GECE İstanbul’da!..

Kim izin verdi?.. nümâyiş yapılır: YOLDA, GECE..

Çiğnenir bunca nizam kendini bilmezlerce!..

Caddeler gerçi aşınmaz.. bunu çoktan biliriz..

Savcı, vâlî susuyor.. işleme konmaz suçlar!..

Elde mum, dilde küfürler ve karanfil yakada;

Müslüman tepkisi ölçülmededir zendekada!..

Saçarak salya; şerîat -dediler- kahrolsun!..

Dili kopsun teresin.. ağzına toprak dolsun!..

Zannımca; Mumcu, mumla karanfil bahânedir;

“Fırsat” bilip denendi Cezâyir senaryosu!..

Söver_İslâm’a sokaklar gezerek bunca köpek;

Var da panzerli polisler, yok_imiş “dur!” diyecek!..

Haykırırsın be utanmaz bize sen: “İran’a git!..”

El-cevap: “Şânına lâyık yere, Sırbistana git!..”

Bosna-Hersek’de, Filistin’de ve Hindistan’da,

Sürer_İslâma hücum.. bir de bizim Türkiye’de!..

Bir mumun tâkati yok.. yansa yanar yatsıya-dek;

Nùr-i İslâm ise bâkî kalacaktır.. a köpek!..

Zikriniz; kuytu sokaklar gezerek av’avedir;

Zikrimiz; Besmeledir, Hamdeledir, Salveledir!.

Bilmeyenler bulunur belki “Şerîat” ne demek?..

Televizyonda Diyânet seminer yapsa gerek!..

Dosta, düşmâna deriz: “Gerçi lâik devletimiz;

Müslüman topluca, ferden bu aziz milletimiz!..

Tekbîr alarak durdu musallàda namâza;

Mümkün mü bu yaptıkları kahrolsa şerîat?..

Der: “Karşıyım şerîate.. İslâma yok sözüm!..”

Ahmak.. sanır ki kandıracak müslümanları!..

Hiç câmie gitmez.. ona yetmekde musallà!..

Mürd oldu mu yârânı, rezervasyonu ön saff!..

Sövse Allàh’a da, Kur’ân’a da, Peygamber’e de;

Nakleder bayram_edip dört yana mâlûm TRT!..

Dedi: Îmanlı-lâik farkı yapılmaz, Demirel..

Göz yumanlarsa bütün kitleyi dilhùn etti!..

(x) İslâmî Edebiyat isimli dergide KARANFİLLİ TAŞLAMALAR başlığı altında 1993’de .çıkan bu beyitlere, sonradan, bir tek mısra’ bile ilâve edilmemiştir.

av’ave : havlama

*************************************

Ârif Nihâd’ı ters tarafından görüp gözü;

Uzman değil de azman_imiş şi’ri şerh eden..

NOT: (Bir hiciv örneği)

Sultan Abdülmecid zamânında Encümen-i Dâniş(1851-1862) üyesi, (Recâîzâde Mahmud Ekrem’in babası) Takvimhâne Nâzırı Recâî Efendi’nin, üyelerden İstefenâki’yi hicveden beyiti (Kaynak: Refii Cevat Ulunay’ın MİLLİYET’deki fıkralarından biri..)

O KADAR PİS KOKUYOR MENDEBURUN ÜSTÜ FENÂ Kİ

NE ZAMAN MECLİSE GELSEEE KAÇARIM İSTEFENÂKİ

İTÜ TMDK I. ve II.Semp. CSO Meydan Muharebesi, K.KARACA, T.PARSADAN, TASVİR GAZETESİ

cahit.oney — Fri, 21 Jul 2017 18:07:21 +0000

BÜYÜK POSTANE İSTANBUL RADYOSU’NDA KÜRDİLİHİCAZKÂR FASLI

1927 sonrasında, İstanbul-Sirkeci Büyük Postane’de yayın yapan İstanbul Radyosu, misafir ıopluluklara da yer vermektedir(*). Bu topluluklardan birinde, – 1942?’de keman hocam olan – Avni (Atun) da bulunmakta, hânende ve sâzendelerin bir kısmı Beylerbeyi’nde, yarısı da Arnavutköy’de/Ortaköy’de ikàmet etmektedirler. Topluluk; Radyo’da Kürdilihicazkâr Faslı sunmalarına izin verildiğini Mes’ut Cemil beyden öğrenmişler ve peşrevden sonra yer alacak eserleri tesbitle programı yapmışlar; fasıl hey’etinin bir kısmının Beylerbeyi’nde, diğerinin karşı sâhilde çalışmasnı tamamlayarak Radyo’da buluşmuşlardır. Mes’ut Cemil, “Başlayın!” işâretini verince; bir kısmı Tanburî Cemil Beyin, diğeri Vasilâki’nin peşrevini çalmaya başlayınca, Mes’ut Cemil “Bir ârıza oldu!” diyerek yayına son vermiştir.

(*) TRT’de Türk Musikisi Misâfir toplulukları, “2008 devrimi!?”nden itibaren yasaklı??

* * * * * * * * * * *

Kanal 24 TV, 30.07.2011 21:oo – 21.35 zaman aralığında, Kâni KARACA (1930 Adana – 30.05.2004 İstanbul) hakkında güzel bir program sundu. Ben de, 1-2 paragraf ilâve etmeyi vazîfe bildim:

1951 yılı Mayıs ayında birgün, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Talebe Birliği Korosu’nda, hocamız Arif Sami TOKER, 3-4 arkadaşa: “Yeşilköy stüdyosunda bir film çevriliyor. Filmde, küçük bir hamâsî beste okunacak. Bu müzik bölümünü yöneten Hasan Tahsin PARSADAN, benden 3-4 notist korist istedi; ben de szlerden ricâ ediyorum!” dedi. Yeşilköy’e gittiğimizde; H.T.PARSADAN bizi karşıladı, sıramızı beklememiz için yer gösterdi. Sıra; 20 yaşlarında, kara-yağız bir delikanlıda, Kâni KARACA’da idi. Kemânîye, Re üzerinden kısa bir Sabâ taksîmi yaptırdıktan sonra, KARACA’ya ezan okuttu. Kemânîye, Sabâ taksîmini 1 ses daha tizden yaptırdı ve ezân da tekrarlandı. Sıra bize gelince, güftesi “Allah Allah diyerek eyleriz sefer / Düşmen-i dîne böyle buluruz zafer / Yekdir Allaaah, Yekdir Allaaah, Yekdir Allaaah!” makàmıı Acemaşîrân idi.

15 Yıl kadar önce muhterem kardeşim, kudümzenbaşımız Necdet TANLAK, beni, canımız-ciğerimiz İzzet ESKİDEMİR’ın Kadıköy tarafındaki ikàmetgâhına götürdü. Orada gördüğüm Kâni KARACA’ya 1951’deki filmi hatırlattım ve ismi “İstanbul’un Fethi” mi idi diye sordum ve “Hayır!” dedi; filmin ismini söyledi ise de, şimdi hatırlayamadım.

1970’de almış olduğum 33 devirli plâk’ın bir yüzünde [ MELODİ Plak ve SES ENDÜSTİSİ İstanbul TÜRKİYE / 33 Devir 33 101-1 / MEVLİDİ ŞERİF Söz: Süleyman Çelebi Okuyan: Hafız Kâni Karaca 1 – MERHABA BAHRİ ve 2 – MİRAÇ BAHRİ ; arkasında ise: 33 101 2 MEVLİDİ ŞERİF Söz: Süleyman Çelebi Okuyan: Hafız Kâni Karaca 1 – TEVHİD BAHRİ ve 2 – VİLADET BAHRİ

Plâğın karton muhafazası arka bölümündeki bilgilerden bâzılarını aktarıyorum:

(…….) Muhterem üstad Mesut Cemil başkanlığında ve Sadettin Heper beyin yardımlarıyle uzun bir çalışma devresi geçiren arkadaşlarımız bu müstesna Mevlidi yine mümtaz hafızlarımızdan Kani Karaca’ya okutmaya karar vererek elinizdeki plâğı vücuda getirmişlerdir. (…..)

Sevgili Babam Mehmet Nuri Çağlayan’ın ruhuna. Vefatı 25 Mayıs 1962 Kayıhan Çağlayan

(…..) Not : Bu Plâk Türkiye’de sese alınan ve yine Türkiye’de imal edilen ilk 33 devirli (Long Play) Plâktır.

Gözleri görmediği hâlde mahfùzâtının pek geniş olasında, hâfızasının güçlüğü yanında, kudümzenbaşı olması, önde gelen bir faktördür.

Kâni KARACA hakkında daha fazla bilgi için, Necdet TANLAK’a mürâcaât gerekir.

Rahmet-i Rahmâna kavuşanların rùhuna el-Fâtiha!..

TÜRK MUSİKİSİ VAKFI 07.09.2012

MÜTEVELLİ HEYETİ(x)

Kemal KAFALI, Prof. Dr. ; Lütfi ZEREN, Prof. ; Nevzat ATLI, Prof. Dr. ; Selahattin İÇLİ, Prof. Dr. ; Halil AKSOY, Doç. ; Fikret DEĞERLİ, Doç. ; Mutlu TORUN, Doç. ; Cevdet ÇAĞLA ; Neriman TÜFEKÇİ ; Nida TÜFEKÇİ ; Nevzat SÜMER ; Necdet VAROL ; Sadun AKSÜT ; Alaaddin YAVAŞÇA, Dr. ; İhsan ÖZGEN ; Abdi COŞKUN ; Yücel PAŞMAKÇI ; Yalçın TURA, Doç. ; Laika KARABEY ; Erol SAYAN ; Vehbi KOÇ ; Sakıp SABANCI ; Muharrem ERGİN, Prof. Dr. ; Süleyman YALÇIN, Prof. Dr. ; Ayhan SONGAR, Prof. Dr. ; A. Aydın BOLAK ; Muharrem ÖZMELEK ; Orhan YAVUZ ; Asım KOCABIYIK ; Mehmet KARAMEHMET ; Kayıhan TÜRKÖZ ; Ayhan ULUSOY ; Şarık TARA ; Uğur DERMAN ; Sabahattin ERGİN, Em. Amiral ; Ali COŞKUN ; İdris KARTAL ; Ayhan ŞAHENK ; Ahmet Ş. DÜRÜST

(*) Noktalı virgüller ilâvesi bir yana; isim ve ünvanlar aynen yazılmıştır.

İDARE HEYETİ

Reis : Ahmet Aydın BOLAK

Umumi Kâtip : Muharrem ÖZMELEK

Muhasip Aza : Nida TÜFEKÇİ

Azalar : Orhan YAVUZ

Nevzat ATLIĞ

Selahattin İÇLİ

Sabahattin ERGİN

BAŞLANGIÇ

Milli varlığımızın temeli TÜRK KÜLTÜRÜ’nün soylu ve güçlü bir değeri olan Türk Musikîsinin benimsenmesi, korunması ve geliştirilmesine matuf, milli ve vicdani bir vavifeyi ifa etmek maksat ve heyecanı ile,

TÜRK MUSİKÎSİ VAKFI’nı

kurmuş bulunuyoruz.

Bu vakfı, milli kültürümüzün yaratıcısı ve hakiki sahibi yüce TÜRK M;LLETİ’nin sağduyusuna, destek ve himayesine emanet ediyoruz.

I – VAKFIN İSMİ ve İKAMETGAHI

Madde – 1 Bu vakıf senedi ile (Türk Musikîsi Vakfı) ismi altında bir vakıf kurulmuştur.

Madde – 2 Vakfın ikametgâhı İstanbul’dadır. İdare merkezi, Teşvikiye Caddesi, No: 160 Nişantaşı, İstanbul’dadır. (…..)

II – VAKFIN GAYESİ

Madde – 3 Türk milli kültürünün soylu ve güçlü bir değeri olan Türk Musikisini, kendisine has şekli ile korumak, geliştirmek ve Türk Milletinin bütün fertlerine benimsetmek maksadı ile;

a) (…..) b) (…..) c) (…..) d) (…..) e (…..) f (…..) g) (…..)

III – VAKFIN ORGANLARI

Madde – 4 Vakfın İdare Uzuvları aşağıda gösterilmiştir:

a) Mütevelliler Hey’eti. b) İdare Hey’eti

IV – MÜTEVELLİLER HEY’ETİ

Madde – 5 (…..) Madde – 8 (…..) Madde – 7 (…..)

V – İDARE HEY’ETİ

Madde – 8 Kuruluş: (…..) Madde – 9 Görev ve Yetkileri: (…..)

VI – VAKFIN VARLIĞI

Madde – 10 Vakfın varlığı: Vakfın varlığı, kurucular tarafından taahhüt ve tahsis edilen 10.000.000.- TL. (ON MİLYON) TL. ile Devlet yardımından, (…..)

VII – GELİR ve GİDER

Madde 11 (…..)

VIII – VAKFIN SONA ERMESİ VE TASFİYESİ

Madde – 2 (…..)

NOT’UM: Hem Türk musikisi ilim ve zevkinde, severliğinde, bağlılığında; Türk iş dünyasının iştirâki ile desteğini taşıyan; bugüne kadar görülmemiş, bundan sonra da görülmeyeceği anlaşılan bu yüksek değerdeki Vakfın bir iz bırakmamasının 2 sebebi vardır: 1) Mütevellî Hey’eti’nin hiç olmazsa üçte birini “gençler” teşkîl etmeli idi. 2) Neşriyat yapmalı; konserler vermeli idi. (Neşriyât: Başta Türkoloji konngreleri Türk musikîsi seksiyonu ve İTÜ Semozyumları’nda verilmiş tebliğlerler ile klasik beste notaları neşirleri. Konserler.. Açıkoturumlar .. Yarışmalar.. )

***

H.S.AREL 712 ESERDE 100 MAKAM KULLANMIŞTIR 11.09.2012

40 Kürdîlihicâzkâr

36 Uşşàk

30 Hüseynî

25 Ferahnâk

22 Bayâtî

18 Bùselik

18 Nikrîz

17 Acemaşîrân

16 Karcığâr

16 Nihâvend

14 Nişâbùrek

14 Sùzidil

14 Şevkefzâ

13 Çârgâh

13 Evcârâ

13 Sultânîyegâh

12 Hisârbùselik

11 Bestenigâr

11 Hümâyùn

11 Yegâh

10 Evc

10 Ferâhnâk

10 Hüzzâm

10 Isfahân

10 Mâhùr

10 Şeddiarabân

9 Rast

8 Nişâbùr

8 Tâhir

8 Uzzâl

8 Zengûle

7 Aşkefzâ

7 Revnâknümâ

7 Segâh

6 Ferâhfezâ

6 Kürdî

6 Sultânîıràk

5 Besteısfahân

5 Heftgâh

5 Hicâzkâr

5 Nev’eser

5 Rengidil

4 Dilkeşhâverân

4 Lâlegül

4 Müsteâr

4 Râhatfezâ

4 Rùhnüvâz

4 Şîvenümâ

3 Acemkürdî

3 Dügâhda çârgâh

3 Hüzzâmıcedîd

3 Iràk

3 Şîvenümâ

3 Râhatülervâh

3 Rùyiıràk

3 Şerefnümâ

2 Acemaşîrânda kürdî

2 Bùselik

2 Sùznâk

2 Aşîrânda uşşàk

2 Bayâtîarabân

2 Mâhùrbùselik

2 Muhayyer

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TÜRK MUSİKİSİ DEVLET KONSERVATUARI 1. TÜRK MUSİKİSİ SEMPOZYUMU PROGRAMI: 21 – 23 Aralık 1983 Mimarlık Fakültesi Konferans Salonu, Taşkışla/İSTANBUL

21 ARALIK 1983, ÇARŞAMBA

10.00 Açılış İ.T.Ü. Rektörü Prof. Dr. Kemal KAFALI tarafından 1. Türk Musikisi Sempozyumu’nun açılışı.

10.30 TMDK Öğrenci Orkestrası Konseri Yöneten: Faris AKARSU

11.15 Tebliğlerin Sunuluşu: OTURUM BAŞKANI: Prof. Lütfi ZEREN

Sunuş Tebliği; Türk Musikisi’ndeki Atılımlar Sabahattin ERGİN

14.00 OTURUM BAŞKANI: Halil AKSOY -Türk Musikisi Sistemi Ana Konulu Tebliğler.

Haydar SANAL

14.30 Dr. Can Akkoç

15.00 Dr. Ayhan SONGAR

15.30 Özgen GÜRBÜZ

16.00 A R A

OTURUM BAŞKANI: Haydar SANAL

16.30 Eşber KÖPRÜCÜ

17.00 Fethi KARAMAHMUTOĞLU

17.30 Adem ŞAHİN

18.00 Erol SAYAN

22 ARALIK 1983, PERŞEMBE

OTURUM BAŞKANI: Sabahattin ERGİN -Türk Musikisi Ses Sistemi Ana Konulu Tebliğler.

10.00 Dr. Rafet KAYSERİLİOĞLU

10.30 Süleyman ERGUNER

11.00 Prof. Dr. Gültekin ORANSAY

11.30 Kemal İLERİCİ

12.00 Dr. Ayhan SÖKMEN

12.30 A R A

OTURUM BAŞKANI: Dr. Alâeddin YAVAŞÇA

14.00 Cinuçen TANRIKORUR

12.30 Orhan ÖZTÜRK

15.00 Alev Engin ABAYLT

15.30 Ergüder YOLDAŞ

16.00 Cahit ATASOY

16.30 Yalçın TURA

17.00 Bülent GÖZEN,

17.00 A R A

OTURUM BAŞKANI: Ercümend BERKER

18.00 S O R U L A R

23 ARALIK 1983, CUMA

OTURUM BAŞKANI: Nida TÜFEKÇİ Genel Konular Üzerine Tebliğler.

10.00 Doğan KARAAĞA

10.20 Işık SÜKAN

10.40 Necdet VAROL

11.00 Okyay YİĞİTBAŞ

11.20 Saadet GÜLDAŞ

11.40 Rüştü ŞARDAĞ

12.00 Şener ÖNALDI

12.20 Orhan NASUHİOĞLU

12.49 A R A

OTURUM BAŞKANI: Necdet VAROL

14.00 Doç. Dr. Osman SERTKAYA

14.20 Cafer AÇIN

14.40 Günaydın KAYNAK

15.00 Oruç GÜVENÇ

15.20 Cinuçen TANRIKORUR

15.40 Eşber KÖPRÜCÜ

16.00 Erol SAYAN

16.29 A R A

OTURUM BAŞKANI: Fikret DEĞERLİ

16.40 Prof. Dr. Fikri ŞENOCAK

17.00 Orhan ÖZTÜRK

17.20 Alev Engin ABAYLI

17.40 Dr. Rafet KAYSERİLİOĞLU

18.00 Etem Ruhi ÜNGÖR

18.20 Dr. Cahit ÖNEY

18.40 Cahit ATASOY

OTURUM BAŞKANI: Ercümend BERKER

19.00 S O R U L A R

Bu sempozyumda 40 küsur “Tebliğ” sunulmuş.. Şimdi Konservatuar arşivi araştırılsa, 10’u bulunabilir mi?.. Sebebi: Konuşmacıların bir kısmı, ceplerinden çıkardıkları notlara ara sıra göz atarak “Tebliğ” denilebilecek vasıfta sözler sarf etmişler ve bir metin de bırakmamışlardır. Bendenizin “orijinal” çalışmasını sorarsanız, “Tebliğ” karakterinde olup, Musiki Mecmuası 404.cü sayısında yer almıştır.

Hangi arkadaşlarımızın neler tebliğ ettiklerini hatırlamama imkân yok.. Yalnız; sayın Doğan KARAAĞAnın konuşmasından şu notu almışım:

[[ Doğan KARAAĞA 10.00 – 10.28 (TRT müzik neşriyatını tenkid..) Millî kültür ön plana alınmalıdır. I- Kalitesi.. a) Güfteler, b) Beste c) İcra Güfteler seçilmeli.. Neyzenler: Bir kısmı âdetâ falso üzerine ihtisas yapmış.. d) Enstüman bakımından viyolonsele gerek yok.. Programlarda kudüm şarttır.. e) Şekiller bakımından.. f) Akord.. Pest akord seçilmiş.. Akord kısıtlılığı kaldırılmalıdır.. Korolarda Bas sesle 1 oktav altında okunuyor, okunmamalıdır.. Bilhassa dînî musiki pest akort okunulamaz.. Pest sesten figàn edilemez, hıçkırılır.. g) Nota neşriyâtı.. Hüsnü ağız ahibi… h) Batı mukallidliği (Çok-seslilik).. ]]

İstanbul Edebiyat Fakültesindeki Türkoloji kongreleri “Türk Musikisi” seksiyonunda da maalesef tebliğler(?)den pek azı arşive bırakılmamıştır. Bu Kongre için Mart-Eylül aylarında çalışır ve Kürsüye çıkınca, birisi şahsına ait olmak üzere 2 nüsha takdîm ederdim; dinleyenlerime de, konuşmaya başlamadan önce dağıtırdım.. Bununla da yetinmemiş, tebliğlerimi, Musiki Mecmuası’nda neşretmiş idim.

Bu gibi gayrı ciddi tutumlara artık son verilmelidir.

Bu sempozyumun öğle tatilinde Ergüder YOLDAŞ ile tanışmış idim.. Bana; Müzk teorisini anlatırken, yüksek matematik ve akustik fizik bilgisine hayran kalmış idim.. Kendisinden güçlüleri müesseseye almmama tutumunun sonucu kaht-ı ricâldir..

* * *

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TÜRK MUSİKİSİ DEVLET KONSERVATUARI II. TÜRK MUSİKİSİ SEMPOZYUMU PROGRAMI

16 – 19 NİSAN 1985 MADEN FAKÜLTESİ KONFERANS SALONU MAÇKA/İSTANBUL

16 Nisan 1985 SALI

10.00 İSTİKLÂL MARŞI Rektör Prof. Dr. Kemal KAFALI’nın açış konuşması. KORO Tebliğlerin sunuluşu.

OTURUM BAŞKANI : Prof. LÜTFİ ZEREN

10.30 Bülent GÖZEN Musiki, Matematik, Felsefe.

11.00 Prof. Dr. Ayhan SONGAR Ruhî tedavi vasıtası olarak Türk müziği.

11.30 Ercümend BERKER Türk Musikisinin dünü, bugünü, yarını.

12.00 ARA ……………….

OTURUM BAŞKANI : Ercümend BERKER

13.00 Cüneyd ORHON Dört telli kemençe.

13.40 Serdar ÖZTÜRK Türk Musikisi eğitiminde yardımcı dersler. (Koro Piyano)

14.20 Doç. Dr. Osman SERTKAYA Çenk Kopuz.

14.50 Necati GEDİKLİ Türk Musikisinde çokseslilik mi, oturtum mu?

15.10 Günaydtn KAYNAK Musikimizde solfej eğitimi.

15.40 Haydar SANAL Makam seyirlerinde okşama.

16.00 ARA ……………….

OTURUM BAŞKANI : Fikret DEĞERLİ

16.30 Güner KARABACAK Halk türkülerimiz.

17.00 Doç. Dr. Yavuz AKYOL Türk Musikisinde nota sorunu.

17.40 Erol SAYAN Türk Musikisinde yabancı perde isimlerinin Türkçeleştirilmesi.

18.00 Tebliğlerin sona ermesi.

17 Nisan 1985 ÇARŞAMBA

OTURUM BAŞKANI : Sabahattin ERGİN

09.30 Galip SOKULLU Türk Musikisinde çokseslilik.

10.00 Yalçın TURA Arel sistemi ve çokseslilik.

10.30 Adem ŞAHİN Şed makamlar. (Kürdili Hicazkâr)

11.00 Cinuçen TANRIKORUR Marş besteciliğimizde prozodi.

11.40 Muammer ULUDEMİR Mecmua-i sazü sözde anahtar ve arızalar.

12.00 ARA …………………………

OTURUM BAŞKANI : Cahit ATASOY

13.00 Onur AKDOĞU Türk Musikisinde solfej eğitimi.

13.30 Ferhi KARAMAHMUTOĞLU Makamlarımızın tasnifi.

14.00 Cahit KOPARAL Türkiye’de ve Dünyada nota yazım ve basımı.

14.40 Süleyman ERGUNER 18.yy.semazenleri ve Türk Musikisine katkıları.

15.00 Onur AKDOĞU Mansur akordun faydaları.

15.20 Hayati ASILYAZICI Türk Musikisinde çokseslilik yöntemleri.

15.40 Aydın SARI Türk Musikisinde çalgılama tekniği.

16.00 ARA ……………………

OTURUM BAŞKANI : Nida TÜFEKÇİ

16.30 Halil AKSOY San’at eserlerinin korunması.

17.00 Necdet VAROL Türk Musikisinde icra.

17.30 A. Turan ALKAN Türk Musikisinin psikoloji açısından incelenmesi.

18.00 Tebliğlerin sona ermesi.

18 Nisan 1985 PERŞEMBE

OTURUM BAŞKANI : Halil AKSOY

09.30 Feridun ÖNEY Türk ve İran klasik şiirinde musiki terimleri.

10.00 Hakan Sinan METE Giresun yöresi halk müziğine toplu bir bakış.

10.30 İ. Hakkı AKYOLOĞLU Bolu’da Köroğlu çevresinde oluşan Türk askerî mehter müziği.

11.00 Doç. Dr. Metin KARADAĞ Aşıklık geleneği ve halk müziğimiz.

11.30 Saadet GÜLDAŞ Sözlü müzik eserlerimizde prozodi.

12.00 ARA ………………….

OTURUM BAŞKANI : Alâeddin YAVAŞÇA

13.00 Güney GÖNENÇ Bartok denemelerinde makam özellikleri.

13.40 Başak İNCE M. Ragıp Gazimihal’in Türk musikisindeki yeri.

14.00 Yavuz DALOĞLU Kemanî Hızırağa ve betimlediği makamlar.

14.20 Serap İLHAN Rauf Yekta ve Türk musikisindeki yeri.

14.40 Çetin KÖRÜKÇÜOĞLU Türk musikisinin başlıca problemleri ve çağdaş Türk Musikisi çaiışmaları.

15.00 Işık SÜKAN Batı ve Türk Musikisinin evrensellik mukayesesi ve insan ruhuna yaklaşımı.

15.30 Hüseyin ERBAY Anadolu’da faaliyet gösteren amatör musiki koroları.

16.00 ARA ……………….

OTURUM BAŞKANI : Yalçın TURA

16.30 Alev Engin ABAYLI Ana dizi meselesi — sanat kurultayı

17.00 Berrak TARANÇ Türk sinemasında musikimizi kullanım değeri.

17.30 Çiğdem TATOĞLU Türk musikisinin nasıl doğduğu ve bugünü.

17.50 Muharrem SUBAŞI Nota arşivi sorunu.

18.00 Tebliğlerin sona ermesi.

19 Nisan 1985 CUMA

OTURUM BAŞKANI : Selâhaddin İÇLİ

10.00 Süleyman ERGUNER Mesnevîde ney, devr-i salât.

10.40 Alâeddin YAVAŞÇA Türk musikisinde form zenginliği.

11.20 Rahmi Oruç GÜVENÇ Türk Musikisinin kaynağı ve Dünya’ya etkisi.

12.00 Okyay YİĞİTBAŞ Acemaşiran * MAhûr.

12.10 ARA ……………

OTURUM BAŞKANI : Hurşit UNGAY

13.30 Haydar SANAL Musiki eğitiminde bir örnek.

14.00 Cahit ATASOY Türk Musikisinin kaderine tesir eden vakalar.

14.30 Yurdun GÜVENEN Türk musikisi büyük ekollerin habercisi 18. Asır.

15.00 Serbest zaman.

Sorulara cevaplar ve katılanların düşünce ve önerileri.

KAPANIŞ

16.00 ARA ……………..

16.00 – 18.00 K O N S E R

“Elektronik ve Müzik Sergisi” sempozyum süresince açık bulunacaktır.

Konferans, Kongre, Sempozyum’u yaptık.. sonu?.. boş!..

Neşreden çıkmadı.. boş kubbede kayboldu sadâ!.. (x)

… VEZİN: Feilâtün(Fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün(fa’lün) …

(x) TEK İSTİSNÂSINDA EMEĞİ GEÇENLERE HÜRMETLERİMİ ARZ EDERİM.

27-28 Nisan 1985 tarihlerinde Ankara Kavaklıdere Atatürk Bulvarı’ndaki Türk Dil Kurumu Konferans Salonu’nda, “Türk Kadınları Kültür Derneği(TÜRKKAD) Merkezi/Ankara (Genel Başkanı sayın Sabahat GÜLAY) tarafından düzenlenen “Türk Gençliğinin Müzik Eğitimi” sempozyumunda sunulan tebliğler, aynı başlık altında yayınlanmıştır: Kadıoğlu Matbaası – Ankara – 1985

“21.yy.’da TÜRK MÜZİĞİ NASIL OLMAİIDIR?” SEMPOZYUMU

Dr.Cahit ÖNEY

Mart 1989 tarih, Nu. 424 Musiki Mecmuası s.21-23den özetlenmiştir.

LİONS (Galatasay)ın Sultanahmet’de, Marmara Üniversitesi Rektörlüğü anfisinde 21 Ocak 1989 Cumartesi günü 10.00 – 19.45 arasında düzenlediğ, ortak konusu başlıkta yaztlı sempozyumdan notlar:

Programa göre, Sempozyum başkanı: Prof. Dr. Orhan Göçer (Uluslararası Lions 118 T Genel Yönetmeni), Prof. Dr. İlhan Çuhadaroğlu (Uluslararası Lions 118 T. Yönetim Çevresi Kültür ve Sanat Komite Başkanı)

Programdaki, 15’er dakikalık 23 tebliğ sunuldu.

13.30’dan itibaren, Musiki Mecmuası yazarı olarak dinlediğim Sempozyumdan önemli notler:

Atasoy C. : “21.yy.da, H.S.Arei’in üyopyasının gerçekleşmesini, Türk musikisinin bütün imkânlarından yararlanılarak başarılı çoksesli eserler ortaya konmasını bekliyorum. Türk musikisi konservatuarlarının kurulmuş olması bu hususts ümit ve güven vermektedir.”

Y. Tura : 1Müzik eğlence vasıtası değil, estetik zevk paylaiımı konusudur.. 21. yüzyılın müziğini o yılların müzikçileri yapacaklardır; onlar, çalışmalarında tamamen hür olmalıdırlar.”

N.Varol : “Bir yabancı müzik, başına (çağdaş), (evrensel) gibi kelimeler ilâvesiyle milletimize asla mâledilemez. Bir yabanı musikiye göre millet yaratma çabaları bizden başka hiç bir yerde görülmemiştir. 21. yüzyılda türk musikisi sistemi korunmalı; yeni formlar, icrâ şekilleri, yorum teknikleri geliştirilmelidir.

Başaslan Z. : “TRT repertuarı 3500 türküden ibarettir. İlâveler yapılarak çoğaltılmalıdır. Bu eserler ayaklara-dizelere göre tasnif edilmelidir. Son yıllarda sazların göğüsleri değişti, alt tellerine sırma eklendi; bunlar hoşgörülmelidir.”

Usmanbaş İ. : “Osmanlıda müzisyen sarayın-konağın bir süsüdür; yenilenmeyen, fakat eskimeyeni arar, eserlerinde kişiliği pek az görülür, zaman dışıdır… 21.yüzyılda her sanatçı kendisini dünya çapında bir yarışma içinde saymalıdır.”

Tanç C. : “Batıda, İncil Latinceden diğer dillere çevrildikten sonra din adamlarının baskısı kaybolmuş ve (akıl) ön plana çıkmıştır. Müslümanlar ise nakilci ve kaderci kalmışlardır. Türkiye’de bugün ortaçağ din anlayışını geri getirme çabaları mevcuttur. 21. yüzyılda (gereken Türk insanı) olmazsa (istenen Türk müziği) de olmayacaktır.”

Ali F. : Müzikoloji ve müzikolog terimlerinin eski ve yeni tariflerini, gelişimini; Nazi rejiminden kaçan Musevi müzikologlar sayesinde dünyaya yayılışını anlattı.

Taranç B. : “Geleneksel Türk müziği olduğu gibi korunmalı, çoksesli hâle getirilmemelidir. Arabeske karşı (hafif Türk müziği) oluşturulmalıdır.

Akdoğu G. : “Konservatuarlar muılaka birleştirilmeli, her çeşit müzik aynı çatı altında öğretilmelidir. Türk müziğinin geleneksel besteleme yöntemleri bir yana bırakılmalıdır. Halk müziği anonim, yöresel özelliğini kaybedecektir.”

Elmas Y. : “Çocuklar için şarkı repertuarının artmasını bekliyoruz. Besteciler ise çocuklara göre şarkısözü bulmakta sıkıntı çekiyorlar. Halk türkülerinden de yararlanabiliriz.”

Göbeleç C. : “Elektronik çalgıların, okullarda eğitimde ve kitleye tesisi bakımından; çok seslilik ve tonal duyguya alıştırma, öğrencilerin yaratıcılık tekniklerini geliştirme gibi iyi ve buna karşılık yoz müziğe itme, sol eli pasife alıştırma, Türk müziğinin özel perdelerini verememe gibi kötü yanları vardır.”

Berker E. : “Kültür Bakanlığı’nın, I.Müzk Kongresi’nden sonra yayımladığı sonuç bildirisi, (amaç ve ilkeler) kongrede görüşülmemiş, kararlaştırılmamıştır. Muğlak ve müphem cümlelerden şunlar sezilmekte, anlaşılmaktadır : (Teksesli müzik yetersizdir; Halk müziği motiflerinin alındığı tanpere çağdaş müzikler ile yoz da olsa yaygın arabesk müzik desteklenecektir.) Hâlâ Ziya Gökalp’in hatalı fikirleri tesirleri altında kalındığı görülmektedir. Bir bakanlık veya onun bürosu Anayasamız, Yüksek öğretim yasası ve beş yıllık kalkınma plânı ile tesbit edilmiş esasları saptıramaz, değiştiremez.”

Tüfekçi N. : “Halk musikisine karşı aydtnlarımızın ilgisi pek az.. 10 türküyü hep birlikte ve yanlışsız okuyabileceğimizi zannetmiyorum. Halk musikisi bilginlerimiz de noksan.. Öğrencilerimiz Halk musikisi yanında Karacaoğlan, Köroğlu, Sümmânî gibi halk şairlerini iyi bilmiyorlar. Mânî, cinaslı mânî, hoyrat gibi nazım şekillerini de bilmiyorlar.”

Notum: Sabahleyin tebliğ sunmuş olanlardan bazıları:

Sabahattin Ergin, Zekeriya Başaslan(MÜ), İlhan Usmanbaş(MÜ), Cengiz Tanç(MÜ), Filiz Ali(MÜ), Berrak Tanç(EÜ), Kemal Sunder(İÜ), Nihat Şenel(MÜ), Yücel Elmas(MÜ), Nevzat Atlığ(İTÜ-gelmedi) … Müzmin hastalık: Bugün hiç bir tebliği bulamazsınız: Yel üfürdü, su götütdü!

* * * * * * * * * * *

1996’da MUSİKİMİZ (*)

Dr. Cahit ÖNEY

Musikimiz özellikle Itrî’den başlayarak 1826-1926-1976 geçitlerinde etkilenmiş ve günümüze: 1996’ya ulaşmıştır.

Musikimizin bugünü ve 1996’daki tahmînî gelişimi, “perşembenin gelişi çarşambadan belli olur!” hikmetli sözüne uyularak 1994-95’den geriye gidilmeden incelenmeye çalışılmıştır.

İki yıl kadar önce VEYS-FM, sabahtan akşama Klasik Türk musikisi yayınıyle değerli bir hizmet başlatmıştır. O kadar ki, aynı gün birkaç kere Nevâ Kâr’ı dinlemişizdir. Bu deneme yayınından sonra WEYS-FM, romantik fakat soylu eserlerle hizmetini sürdürmektedir.

Gene iki yıl kadar önce TGRT, Tuğrul İnançer-Ahmet Özhan topluluğunun açıklamalı, sürekli, seviyeli programlarıyle geniş kitlelerin ilgisini çekmiştir.

Kanal-7’de Nuri Sesigüzel’in Sıra geceleri; Kanal-7 ve Samanyolu TV’de Nurettin Çelik ve arkadaşlarının seviyeli ve çok sayıda dinleyiciye hitâb eden programları taktirle karşılanmıştır.

HBB’de, Kanal-6’da Mustafa Keser ve takipçilerinin “İsteyin çalalım” programları “çok geniş” bir ilgi odağı olmuştur.

TGRT hâriç, anılan TV’ler, hizmetlerini sürdürmektedirler.

Türk musikisine faydalı olma açısından değerlendirmede, şu hususlar dikkate alınmalıdır:

Yukarıda adı geçen TV kanallarının Türk musikisi yayımları kanal kanal değil, birlikte göz önüne alınırsa, farklı kültür seviyesinde çok geniş bir kitleye hizmet verildiği, musikimizin tanıtıldığı sonucuna varılır. “Biz yalnız yüksek seviyede müzik istiyoruz!” demekle, “ilkokullar, ortaokullar kapatılsın; üniversitelerle onlara öğrenci yetiştiren liseler kâfîdir!” demek arasında büyük bir fark yoktur. Sözü geçen TV kanalları -ayrı ayrı değil de bütünüyle dikkate alındığında- bir halk konservatuarının çeşitli sınıflarıdır. Klasik devirde yaşamalarına rağmen bazı bestekârlarımız, bu görüşle olsa gerek; her türde, formda eserler vermiştir. Özet olarak şu söylenebilir: Geniş kitlelerce tanınmanın ön şartı geniş kitlelere seslenebilmektir. Bunlar arasında, tür-form ne olursa olsun san’at endîşesini k0rumuş olanlara ise büyük bestekâr denir; Dede Ef. gibi..

TRT’ye gelince..

Yaklaşık 60 yıldan bu yana Ankara’da ve İstanbul’da hizmet veren devlet radyo ve televizyonlarında şimdi çoğu merhum değerli hocalar değerli hayrü’l-halef değerli talebeler yetiştirmişlerdir. Bu değerli hocalara “sıradan memur veya anlaşmalı” gözüyle bakılmış; genel müzik yayınları ve Türk müziği programlarında söz hakkı verilmemiş ve daha ileri gidilerek “Türk musikisi çocuk korosu” gibi programlar, gösterişli programlarla açıklanan, yarışmalarla ortaya konulan repertuarına rağmen “ünlü batı müzikçilerinin vetoları, fetvâlarıyle” rafa kaldırılmıştır. Bir örnek daha; TET, programlarda evvelce “Türkçe sözlü hafif batı müziği” derken bunun yerine “hafif müzik” deyimini getirmekle Türk musikisi alanını kurnazca daraltmıştır. TRT’nin millî musikimize vurduğu darbrler Mecmuamızın Nu. 440 13/17. sayfalarında anlatılmışsa da bir sonuç alınamamıştır.

Günümüzde ise :

a) TRT, Türk musikisine saygısızlık etmektedir;

Bütünüyle Türk musikisi programı bir yana, bir şarkı, “haberker” öncesinde yarım bırakılmaktadır. Diğer programlarda ise “ana haber bülteni” 3 dakika kadar gecikebilmektedir. Hem saygısızlık, hem farklı muamele..

Bir sazsemaisi 2. ölçüsünde kesilip arada reklama yer verilmiş ve sazsemaisine kaldığı yerden devam olunmuştur.

b) Belgesel özellikte Türk musikisi

Türk musikisi câhili çekimcilerin

keyfine bırakılmıştır:

Türk musikisinin câhili çekimciler 2 saat kadar çekim yaptıktan sonra programa katılan müzikçilerin fikrini almadan kuşa çevirip yarısından azını ekrana getirmektedir.

İki örnek yeterlidir sanırım..

TV-2, 5 yıl kadar önce, Ramazan münasebetiyle, Üsküdar’da(Yeni Vâlide Câmiinde?), CUMHUR MÜEZZİNLİĞİ konusunda bir belgesel çekimi yapıldı. Ne yazık ki, çekimci; cumhur müezzinliğini bilen nâdir şahıslardan Necdet Tanlak’a, İzzet Eskidemir’e danışmadan, asıl gösterime getirilmesi gereken bökümleri kırparak belgeselin değerini büyük biçimde azalttı. Ayrıca, durumu bilmeyen izleyiciler, bu iki şahıs için “noksan anlattı” notunu verdiler.

Aynı hatâlar, bu yılki “Sadeddin Arel’i anma programının da başına geldi.

TRT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, Amerikan filmlerinde işittiğimiz “KOVULDUN” kelimesini, yukarıda açıklanan saygısızlıkları, cehâleti cür’etle tekrar eden reklamcısından, program çekimcisinden/yapımcıcından esirgememelidir.

TRT, Mustafa Keser’in (HBB’nin, Kanal 6’nın) “İsteyin çalalım” programlarının peşinden giderek haftanın bir gününü Türk sanat musikisi, bir diğer gününü Türk halk musikisi dinleyici isteklerine ayırmıştır.

FM Radyo-3’ü yıllardır Klasik batı müziğine ayıran TRT’nin, VEYS-FM’i de dikkate alması istenmekte, beklenmektedir. “Hizmette yarış” bunu gerektirmektedir.

Özellikle 1826’dan bu yana, klasik bestekârlarımız (başta Dede Ef.) müzik kültürü olmayan veya gelişmemiş geniş halk kitlelerine de hitâb eden fakat gene de seviyeli, eserler meydana getirmişlerdir.

1930 ilk yıllarından itibaren taş plak, yerli fimler, sahneler, Radyo, 45 ve 33 devirlş plaklar, teyp, özel TV’ler, video.. geniş ktlelere yönelen ve bugün toplam olarak trilyonlarla ifade olunabilen bir “sanat pazarı” ortaya çıkarmıştır. Stüdyolar, aranjman, albümcülük, klipçilik, müzikal koreografi.. de bu pazarı geliştrmektedir. Bu “sanatsal ticaret” yalnızca “kâr endîşesi” güttüğünden “estetik kaygı” dikkate alınmamaktadır.

Soylu müziği devlet ve devletliler korur!. Devletliler’in bugünki karşılığı sponsorlar’dır ve banka, holding sahibi sponsorlar ise millî musikimizi tanımamakta, yalnızca Batı müziğine omuz vermektedir.

Devlete gelince.. Kültür Bakanlığı Türk musikisi koro ve toplulukları zâten millî musikimiz zevk ve kültürü edinmiş belirli bir kesime hizmet etmekte; büyük önemi olan 15-20 yaş kuşağından katılımları sağlayamamaktadır. “Türk musikisi çocuk ve okul şarkıları koroları” repertuarı TRT’ce temin edilmişken yasaklanması bir gaflet eseri midir, yoksa menfî bir planın gereği midir.. Yetkili resmî makamların sonucu olarak 15-20 yaş grupu yalnızca pop müziğini değil, kliplerde gördüklerini benimsememektedir. Şu beyit, durumun özetidir:

Delikanlı

Bir kuşaktır ki kulaklar küpeli;

Up-uzun saçları var.. kurdeleli!

– : –

Musikimiz neden geriliyor?..

Klasik Türk musikisi sözlü eserlerinin güfteleri arûz veznindedir. Arûz vezinleri ile Türk musikisi usûlleri, hattâ formları arasındaki ilişkiler ise mâlûmdur. 50 yıl öncesine kadar, arûzu bilmeyen bestekârımız pek azdı; şimdi ise pek azımız biliyor..

Ağustos 1993 Türk Dili’nden şunları okuyalım: “Burada kendimi soyutlamadan konuyla ilgili bütün üniversite öğretim üyelerine sormak istiyorum: Aruzla yazılmış bir şiirin veznini ilk mısraından yahut beytınden duyabiliyor musunuz? … “

Bu şartlar altında, ilerleme bir yana, klasik sözlü eserlerimizi, formlarımızı, beste tekniğini incelemek bile gücümüz dışında kalmaktadır.

1995’in önemli olaylarından birisi de MESAM yönetiminin popçuların eline geçmesidir. 1988’de A.Pekkan, N.Duru. Nilüfer, A.Özdemiroğlu, S.Aksu, F.Ünal, B.Mançu, O.Tunç, B.Silahlıpoda, Z.Livaneli, Erol Evgin öndersiğinde POPSAV’ı kurarak güçlendiler ve başardılar.

Esme ey bâd esme cânân uykuda!

____________________________________________________

(*) Musiki Mecmuası YIL : 49 Nu. 454 EYLÜL 1996 s.21-23’den aynen ve tamamen iktibâs olunmuştur.

* * * * * *

Aşağıdaki yazı, 13 Haziran 2012 Çarşamba, MİLAT gazetesi s.14’deki KÜLTÜR & SANAT sayfasından alınmıştır:(NOT: Dipnotları tarafımdan eklenmiştir.)

Bir tabu(*) daha yıkıldı

12 Mart döneminden kalma tabulardan birisi daha Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Salonu’nda yıkıldı. Ankaradaki CSO Salonu’nda divan edebiyatının en büyük isimlerinden olan Urfalı şair Nabi hakkında bir anma toplantısı ve Buhurizade Mustafa Itri Efendi’nin eserlerinin icra edildiği konser düzenlendi.

TÜRK Müziği eğitiminin yasak(**), devlete ait konser salonlarında bir Türk Müziği konseri konserinin de verilmediği 12 Mart döneminden kalma tabulardan biri, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Salonu’nda yıkıldı. Ankara’daki CSO Salonu’nda divan edebiyatının en büyük isimlerinden olan Urfalı şair Nabi hakkında bir anma toplantısı ve Buhurizade Mustafa Itri Efendi’nin icra edildiği bir konser düzenlendi. Bu tarihi geceye Başbakan Recep Tayyip Erdoğan eşiyle birlikte katılırken, çok sayıda bakan da Itri dinlemek için salona geldi. Gecenin açılışında Kültür Bakanı Ertuğrul Günay kısa bir konuşma yaptı. Günay, 1712’de vefat eden Nabi ve Itri’nin 300. ölüm yıldönümleri münasebetiyle 2012’nin “Itri” ve “Nabi” yılı ilan edildiğini söyledi. Günay, gelecek yıl da Piri Reis’in ünlü haritasının 500. yıldönümü münasebeti nedeniyle etkinlikler olacağını haber verdi. Selçuk Üniversitesi Tıp Faküntesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Bülent Behlül Altınkeser de yaptığı kısa konuşmada Nabi ve Itri hakkında bilgi verdi ve bazı bestelerini okudu. Altınkeser, “41 senelik tehirle içinde bulunduğumuz salon Buhurizade Mustafa Itri Efendi,yani Itri olacaktır” ifadelerini kullandı. Devlet Türk Müziği Araştırma ve Uygulama Topluluğu tarafından eserlerin icra edildiği konserde Itri’nın Neva Kar, Isfahan Murabba Beste, Dügah Murabba Beste, Hisar Ağırsemai, Nühüft Tevşih, Pençgah Murabba Beste, Rast Ağırsemai, Segah Tekbir ve Salat-ı Ümmiyye ve Segah Yürüksemai gibi eserleri icra edildi. Konser sonunda ise Sanat Yönetmeni Murat Salim Tokaç, Itri’nin bestelerini icra etmenin zor olduğunu söyleyerek, iki yıldır bu konsere hazırlandıklarını belirtti. Tokaç, “Hatırlamak değil unutturmamak unutturmamak dileğiyle” ifadelerini kullandı. Gecenin sonunda Başbakan Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan da sahneye çıkarak sanatçıları tek tek tokalaşarak tebrik etti. Erdoğan, Murat Salik Tokaç’a da bir plaket takdim etti.

(*)

Sayın Yılmaz KARAKOYUNLU’nun, HABERTÜRK Gazetesinde çıkmış yazısını, İnternet’den aktarıyorum:

[[ CSO Meydan Muharebesi

17 Haziran 2009 Çarşamba

(…..) 27 Aralık 1971 tarihinde Ankara CSO Konser Salonu’nda Itri Konseri verilmesi kararlaştırılmıştı. Konseri, Türk musikisinin üstad isimlerinden İsmail Baha Sürelsan yönetecekti. Kültür Bakanı Talat Sait Halman ile mutabakata varılmıştı. Provalar ciddiyet ve özen içinde yürütülüyordu. Bu mutabakat 3 Ağustos günü kamuoyuna açıklanmıştı. Herkes bu konseri merakla bekliyordu. Derken, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası viyolocularından Faruk Güvenç, Başbakan Nihat Erim’e bir şikayet mektubu gönderdi. CSO Konser Salonu’nda “Itri Konseri” verilmesini, “Atatürk ilkelerinden sapma” olarak gösteriyor ve “Kemalist müzikçilerin tepkiler vermeden” konserin iptalini istiyordu.(*)

Beş gerekçe ileri sürmüştü. Bunların özetini kendi kaleminden aktarıyorum:

Talat Sait Halman, iş başına gelir gelmez Topkapı Sarayı’nda konser düzenlemiştir.

Turist mevsiminde Galata Mevlevihanesi’ni açıp haftada iki ayin yaptıracağını müjdelemiştir.

İngiliz Kraliçesi’nin karşısına Atatürk Türkiyesi’nin sanat temsilcisi olarak Münir Nurettin Selçuk’u çıkarmıştrır.

“Devlet” Konser Salonu’nda “Itri Gecesi” tertiplemiştir.

Alaturkanın öğretileceği bir “Devlet konservatuvarı” açacağını beyan etmiştir.(**)

Daha sonra eşi Suna Kan, Nihat Erim’e bir mektup yazarak “devlet” konser salonunda alaturka konser vermeyi Atatürk devrimleri’ne aykırı olduğunu yazmıştır.

Rivayet olundu ki, Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’ı da harekete geçirdiler. Hatta araya İsmet Paşa’yı da koydular. Nihat Erim Hükümetini “reformist” değil, “deformist” olara ilan ettiler. Nihat Erim’in eli ayağına dolaştı.

Buna “Birinci CSO Meydan Muharebesi” deniyordu.

1971 yılında dönemin Cumhurbaşkanı korktu… Muhalefer lideri korktu… Nihat Erim’e yüklendiler. Erimin de gözü korktu. Eli ayağına dolaştı.

Korkmayan tek kişi Kültür Bakanı idi. Konserde ısrar etti; Başbakan Erim, bu mektuplar üzerine Talat Halman’ı bakanlıktan aldı… Bunun için yeniden kabine kurdu. Aynı gün Itri Konser iptal edildi… Opera konser salonu bomboştu.

Türkiye’nin Devlet Klasik Türk Müziği Korosu vardır; ama devlet salonunda konser verme imkanı yoktur.. Bugün de yok… (…) ]]

( * ) Dr. C. ÖNEY> 25.6.1973 tarihinde, Topkapı Sarayı’nda, “Saraydan Kız Kaçırma Operası” sunuldu.

(**) Dr. C. ÖNEY> Asıl hedef, Türk Musikisi Devlet Konservatuarı’nın açılmasını önlemekti,.. Alafrangacılarımız, CSO Konser Salonu senaryosunu bir bahane olarak tertip ettiler..

Muhterem Talat Sait Halman; gelecekdekilere de örnek olacak bir davranışda bulunmuştur.

****************

Aşağıdaki haber, 24 Şubat 2012 tarihli akit gazetesi 16ncı sahîfasından -kısaltılarak- alınmıştır.

AK Parti’nin YÖK Yasa’sını Genelkurmay’da görüşmüşler

Ergenekon davasının tutuksuz sanığı MGK eski Genel Sekreteri Tuncer Kılınç, AK Parti’nin hazırladığı YÖK Yasa Tasarısı’nı, aralarında Ergenekon sanığı Fatih Hilmioğlu’nun da bulunduğu bazı rektörlerle Genelkurmay’daki makamında görüştüğünü söyledi.

KENAN KIRAN/İSTANBUL

(…..) İkinci “Ergenekon” davasının 159. duruşmasına CHP İzmir Milletvekili Mustafa Balbay, Türk Metal Sendikası Genel Başkanı Mustafa Özbek, gazeteci Tuncay Özkan, emekli Orgeneral Hurşit Tolon ve Prof. Dr. Fatih Hilmioğlu’nun da aralarında bulunduğu sanıklar katıldı. (………)

REKTÖRLER, MGK GENEL SEKRETERİ’NE ÇIKMIŞ,

Kılınç, İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fatih Hilmioğlu’nun sorusu üzerine, AK Parti Hükümeti döneminde hazırlanan YÖK Yasa Tasarısı üzerine bazı rektörlerin kendisinin yanına geldiklerini söyledi. Kılınç, “YÖK Yasa Tasarısı hazırlanmıştı. Fatih Hilmioğlu’nun da bulunduğu rektörler gelmişti. Ferit Bernay, Fatih Hilmioğlu’nu hatırlıyorum” dedi. Hilmioğlu, Mahkeme Heyeti’ne Tuncer Kılınç’ın makam odasında rektörlerle gerçekleşen görüşmenin fotoğrafını verdi. Söz konusu fotoğrafı inceleyen Tuncer Kılınç, “Fotoğraftaki kişi benim. Bu görüşme, 3 Mart 2003 tarihinde benim makam odamda gerçekleşti. Ben MGK Genel Sekreteri olarak üniformalıydım” dedi.

Tutuklu sanık Prof. Dr. Fatih Hilmioğlu da, YÖK Yasa Tasarısı için Genelkurmay Eski Başkanı Emekli Orgeneral Yaşar Büyükanıt, Dönemin jandarma Genel Komutanı Emekli Orgeneral Şener Eruygur ve dönemin MGK Genel Sekreteri Emekli Orgeneral Tuncer Kılınç’la görüştüklerini söyledi. (…)

Aşağıdaki Haber; 27 Ağustos 2012 tarihli akit gazetesi 20nci sahîfasından aynen ve tamâmen alınmıştır:

[[ Ünlü Rus keman virtüözü Sergey: Ezan sesinden çok etkilendim

ANTALYA – Antalya’da yaşayan dünyaca ünlü Rus devlet sanatçısı kemancı Sergey Kravchenko ve Litvanyalı meslektaşı Jurgis Dvarionas, genç yeteneklerin artık virtiöz olmak yerine bir an önce popüler olmayı tercih etmesinden yakınarak, 20. yüzyılın ünlü isimlerinin yerinin doldurulamayacağını söyledi. Ünlü Rus keman sanatçısı Sergey Kravchenko, 2 yıldır Antalya’nın Konyaaltı İlçesinde satın aldığı evde yaşıyor. Kışın Moskova Çaykovski Konservatuvarı’nda görev yapan 65 yaşındaki profesör Kravchenko, yılın belli dönemlerinde Antalya’ya gelerek hem dinleniyor hem de sanatsal çalışmalarına devam ediyor. Türkiye’de kendisini şaşırtan şeylerin başında ezan sesinin geldiğini vurgulayan Kravchenko, dinledilçe her vakit ezanın farklı makamlarda okunduğunu fark ettiğine değindi. Kravchenko, özellikle ikindi ezanında müezzin diğer vakitlere göre daha güçlü bir sesle ezanı okuduğunu vurguladı. Litvanya Müzik Akademisi’nde profesör Jurgis Dvarionas ise geleneksel kültürün korunması gerektiğine işaret ederek, “Hip hop gibi popüler kültür müziklerini dinliyor musunuz? sorusuna ise “Müezzinin sesi benim için daha güzel” diye yanıt verdi. ]]

21.o6.1986 târihli Yeni Nesil’de çıkan “Millî Mücâdele Târîhimiz yazılmalı!.” başlıklı yazımın sonundaki beyitlerim:

Misâk- millî?..

Millî misâkı izledi Millî Mücâdele:

Düşmanların desîsesi saptırdı gàyeyi!..

Zâlimin fendi!..

Kaldı yollarda şehîd, İzmir’e gàzî girdik;

İngiliz; ver, dedi İstanbul için fidyesini!..

Mudanya’dan önce!..

İlk hedef Akdeniz’dı.. doğruydu..

Râzı olduk sonunda Marmara’ya!..

Karşımızda oturtmadılar!.

Mağlûbiyetle harbi kapatmış; siyâseten

Gàlip pozundadır Yunanistan Mudanya’da!..

Bugün de çekiyoruz!..

Mağlûb iken Yunan, niye yoktur Mudanya’da?..

Çektik Lozan’da biz bu hatânın cezâsını!,,

Haçlının kini!..

Türk-İngiliz görüşmesi başlar Mudanya’da;

Gündemdedir Birinci Cihan Harbi, Mondros!..

İşin doğrusu!..

Kurtuluş Harbi bulur son, 9 Eylül dediler…

Girdik İstanbul’a yıl sonra, verip fidyesini!..

Lozan’da

“Nuh!” deyip durma da imzâla şunu;

Yoksa çıkmam, dedi, İstanbul’dan!..

Lozan’daki karşılaşma!

Birinci devresi 1-1 berâbereyle geçip;

İkinci devrede 5 gol yiyince döndü ekip!..

Versay ve Lozan!

Versay’ın kopyası gerçekte Lozan!..

Gayr-ı Müslimlere tâviz, cabası!..

Koridor kıskacı!..

Oku, dikkatle Lozan, Versay’ı.. târihlere sor!..

Müşterek yönleri pek çok.. Ege, Danzig koridor!..

Oku ve anla!

Lozan muâhedesinden verir sahih haberi;

Otuz yedinci ilâ kırk beşinci maddeleri!..

**********************************************************************

İslâm san’atları Sempozyumu (*)

Dr. Cahit Öney

İSLÂMIN getirdiği bir ortak san’at görüşü ve bunun kaideleri mevcuttur. Bu görüşler her islâm memleketinde yorumlara tâbî kılınmış ve özde ortaklık, beraberlik korunmakla berâber farklı şekiller, formlar ortaya çıkmıştır. Bu çeşitlenmelerden bir kısmı diğer dindaş milletlerce de kabul görmüş, benimsenmiştir. Son asırlarda Hilâfetin makarrı olmak dolayısıyla Osmanlıların tesiri tabiatıyle çok daha fazladır. Bunlara kısa misaller olarak mîmârî ve makamla okunan Mevlid-i Şerîf’in; Hatib zâkiri Hasan Efendi veye Buhûrî-zâde Mustafa Itrî Efendi tarafından seslendirilmiş olduğu münâkaşa mevzûu Salât-ı Ümmiyye’nin, Tekbîr’in diğer İslâm memleketlerinde de taammümü bunlardan başlıcalarıdır. İslâm mûsıkîsi Osmanlılar zamanında Câmi Mûsıkîsi ve Tasavvuf Mûsıkîsi dallarında çeşitli ve kıymetli formlar kazanmıştır. Tevşih, Cenâze salâtı (Batının cenaze marşı bunun muahhar mukabilidir), Tesbîh, Temcie, Mîrâciye gibi…

San’at da dâhil her faâliyet, ancak esasları Kur’ân-ı Kerîm ve Hadis-i Şeriflerden kaynaklandığı, mülhem olduğu; onların esaslarına hürmet ve riâyet gösterdiği nisbette İslâmîdir. Bu san’atların başlıcaları ise ses san’atları (mûsıkî), dil san’atları (edebiyat, şir…), hat san’atı, mîmârî, tezhib ve tezyin san’atlarıdır. Bunlardan mûsıkînin İslâma nisbetini, İslâmî menşeini 1982 Milletlerarası Türkoloji Kongresinde sunduğumuz nâçiz bir tebliğde belirtmeğe çalışmıştık.

18/22 Nisan 1983 tarihleri arasında İstanbul’da İslâm Tarih, San’at ve Kültürünü Araştırma Merkezinde, Hicretin 15’inci asrını kutlama programı çerçevesinde bir sempozyum tertîb edildiğini; bu sempozyuma çeşitli ülkelerden 50 civarında ilim adamının katılacağını; sunulacak tebliğlerin büyük kısmının Araştırma Merkezine ulaştığını; bu tebliğlerin kitap olarak neşredileceğini; İslâm san’atları sergisinin ise 5 ay ziyârete açık kalacağını gazetemizin 20 Mart 1983 tarihli nüshasında çıkan röportajlardan öğrenmiş bulunuyoruz. Bundan duyduğumuz sevinç ve iftihar sonsuzdur. Fakat bu sempozyumda İslâm mûsıkîsi mevzuunda memleketimizden mûsıkîşinasların dâvet edildiğini de işitmiş değiliz. Bu mvzûda ise, en salâhiyetli şahsiyetler yurdumuza bulunmaktadır. Bir kısım İslâm memleketlerinde mûsıkî konservatuarlarını biz Türklerin kurduğu (misal olarak Bağdat Konservatuarı) bunun misâli, isbâtıdır.

Mûsikînin İslâm san’atları içindeki mümtaz ve müstesnâ yerinin sebeplerini yukarıda sözü geçen nâçiz tebliğimizde ortaya çıkarmağa çalışmıştık. Bu sempozyumun noksan kalacağını belirtmekle iktifâ ediyor ve gelecek yıl “İslâmda Mûsıkî” müstakil mevzûlu bir sempozyum tertibini Araştırma Merkezinin yetkililerinden bekliyoruz.

______________________________________

(*) 12 Eylül 1980 darbesi, Yeni Asya gazetesini kapatınca, önce Tsvir ve sonra Yeni Nesil isimleri ile neşriyâta devâm edilmiş idi.

Yukarıdaki yazım, Tasvir gazetesinın 26.3.1983 Cumartesi nüshasından alınmıştır.

PATRİOT ve Bir Rum TÜRKÜSÜ (09.01.2013)

Patriotların gündemde olduğu şu günlerde, çağrışımla 70 yıl önceye döndüm:

Baylarbeyi ile Çengelköy arasındaki Havuzbaşı mevkiimde. İlkokulun ve önündeki, kitâbeli çeşmenin karşısında, 88 No. evimizde idik. Annem Rahime Öney, Çengelköy Rum İlkokulu Türkçe ve Kültür dersleri öğretmeni idi. Bu okulun sokağında büyük çoğunlukla Rumlar ikàmet ederdi. Bazılaının isimlerini de hatırlıyorum: Kasap Tanaş, Okulun müdîresi Efimiya Kamalakidu (erkek kardeşi ben yaşlardaki Yani K. nun, sonraları Papaz olduğunu işitmiştim), Öğretmen Uraniya ve ablası Eleni (kendisinden, Ortaokul 1’de Fransızca ders almıştım) ile Hararambos (çikolata fabrikası vardı); resmî bayram günleri yürüyüşleri ve bahar gezilerine âilece biz de katılırdık. Ben yaşdakilerle arkadaş olmuştum; bir kısmının isimleri: Vasil Stara, Koço Körpeoğlu.. Kilise sokağı nihâyetine doğru Terzi Katina, zenginlerden “Gazcı Koço” vs.

Şu Rumca şarkıları hatırımda kalmış:

PATRİOTA (re-re-re-re) PENDİDEKA (re-do-re-re) MARGORİÇA (re-do-re-mi) MU (4 re)

Aynı melodi ile:

KEMER PANDRAP SANİ FİLİ MARGORİÇAMU

24.1.1996 YENİ ŞAFAK gazetesinden alıntı:

[[ A L I N T I (Dizgi hataları dahi düzeltlmeksizin, aynen ve tamamen..)

Bir şarkının hazin hikâyesi

ALAEDDİN Yavaşca, klasik musikimizin en büyük icracılarından biri olduğu kadar, bilgisi, tecrübesi, ve hoşsohbetliğiyle de seçkin bir şahsiyettir. Atatürk Kitaplığı’nda gerçekleştirilen Hatıralarla Türk Müziği’nin yakın tarihi başlıklı sohbetler dizisinin ilkinde son derecede ilginç anekdotlar anlattı. Özellikle Lem’i Atlı’nın “Bu imtidâd-ı cevre kim bahtın şitâb-ı var” güfteli Uşşak şarkısının hikâyesi çok çarpıcıydı. Yıl 1952 veya 1953; Halk Partisi’nden bir hanım milletvekili Demokrat Parti’ye geçmek istemektedir; TBMM kürsüsünde etkili konuşmalarıyla tanınan, aktif, becerikli, ceberut bir hanım. Bunun için vaktiyle babasının yakın dostlarından olan Refik Koraltan’a aracı olması için ricada bulunur. Ve Ziraat Bankası Genel Müdürü Midhat Dülger’in Kalender’deki büyük evinde yemekli bir toplantı düzenlenir. Refik Koraltan, bu toplantıda eşi Mukbile Hanım’ın akrabalarından Alâeddin Yavaşça’nın da küçük bir konser vermesini istemiştir. Ve toplantı günü gelir çatar. Uzun yemek masasının etrafında kimler yoktur ki! Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü, Refik Koraltan, yani dört kurucu ve önde gelen bakanlar, milletvekilleri… Hepsi de hanımlarıyla gelmişlerdir. (…) Alaeddin Yavaşca, birkaç eser okuduktan sonra Menderes’in kalktığını görür ve fena halde alınarak “Hiç konserin yarısında kalkılır mı, sevmiyorsan musiki istemeseydin? diye geçirir içinden. Fakat tam o sırada kulağında birinin nefesini hisseder ve bir fısıltı: “Sayın doktor; acaba repertuarınızda ‘Bu imtidâd-ı cevre kim bahtın şitâbı var’ şarkısı var mı?” “Dönüp baktım ki Adnan Menderes” diyor Alaeddin Yavaşca, “Meğerse arkadan dolaşmış. ‘Var efendim’ dedim. ‘Lütfen okur musun, rica edeceğim?’ dedi. ‘Hayhay efendim’ dedim. Gitti yerine oturdu ve bu sefer aynı şarkıyı yüksek sesle istedi. Düşününüz, bir sanatkârı, istediği şarkının repertuarında bulunmaması ihtimalini düşünerek kalabalık önünde küçük düşürmemek için gidip önce kulağına fısıldıyor. Varsa isteyecek! Ne büyük incelik! Doğrusu içimden geçirdiklerimden utandım.”

Adnan Menderes’in sözkonusu şarkıyı istemesi sebepsiz değildir. Akrabalarından Dr. Nazım’a, İstiklal Mahkemesi tarafından idama mahkum edildikten sonra, mutat olduğu üzere, son arzusu sorulur. Ünlü İttihatçı der ki: “Gidin Paşa’ya söyleyin, ‘Bu rüzgâr-ı bî-mededin inkılâbı var.”

Bu, Adnan Menderes’in sözkonusu toplantıda Alaeddin Yavaşca’dan istediği Uşşak şarkının dördüncü mısrasıdır.

Dr. Nazım’la ilgili idam kararı, Atatürk’e imza için Marmara Köşkü’nde bir balo sırasında götürülür. Refik Koraltan’ın Yavaşca’ya anlattığına göre, rengi sararan Atatürk kalemi elinden atar. İsmet Paşa’nın “Paşam zaaf göstermeyin!” ihtarı üzerine istemeyerek imzalarken Dr. Nazım’ın son arzusunun ne olduğunu sorar. Söylediklerini aynen naklederler. Bunun üzerine, üzüntülü bir sesle “Kaldırın bu şarkıyı” deyiverir. Ve şarkı repertuardan çıkarılıp yasaklanır.

Lem’i Atlı’nın Uşşak Şarkısı üzerindeki yasak Kalender’de yapılan o yemekli toplantıya kadar devam edecektir.

Menderes, Alaeddin Yavaşca’ya aynı şarkıyı bir defa daha okuttuktan sonra, “Çok rica ederim doktor, bunu bir radyo emisyonunuzda okuyunuz ve okuyacağınız zamanı bana bildiriniz!” der.

Yavaşca, Lem’i Atlı’nın bu güzel şarkısını, radyoda, bir öğle yayını için repertuarına aldığını ve Adnan Menderes’e de bildirdiğini anlattı. Yayın biter bitmez Yavaşca’yı arayan Başbakan, heyecanlı bir sesle: “Ağzınıza sağlık aziz doktor” der, “Çok memnun ve mahzuz oldum. Çok rica ediyorum, arkadaşlarınıza da eğer kendilerinde yoksa notalarını veriniz, repertuarlarına alsınlar!”

Lem’i Atlı’nın şarkısı üzerindeki yasak böylece kalkar kalkmasına ama “rüzgâr-ı bî-meded” meş’um bir “inkılab”la Menderes’i de vurur.

Beşir Ayvazoğlu

Dergah (C. Öney’in Notu: Ocak 1996)

Yunus Emre Aruz Şâiridir

cahit.oney — Fri, 21 Jul 2017 17:54:28 +0000

Yùnus Emre arùz şâiridir

(( 19.05.2016 Eki:Bugünkü SÖZCÜ gazetesi s.4’de “Arınç’tan zehir zemberek sözler” başlıklı yazının sonu: Arınç sözlerini Yunus Emre’den şu dizelerle bitirdi: “Yerden göğe küp dizseler/Birbrine bent etseler/Altından birin çekseler/Seyreyle sen gümbürtüyü..” Bu 4 mısralı şiirin vezni: Müstef’ilün müstef’ilün’ dür. Fakat 3. mısrasa vezin bozulmaktadır ve sebebini de Gölpınarlı, bizlere misalleriyle açıklamıştır. Ben de şunu bildireyim:3. mısra: Birin altından çekseler.olabilir. ÖZET: Aruz bilmek; metin tashihi, metin tamiri.. konularda da imkân verir.))

ÖN-SÖZ :

“Yùnus Emre arùz şâiridir.” başlığını gören hocalarımız, “Yùnus Emre’nin şiirlerinden bazılarının arùz vezninde olduğu çok sayıda yazar tarafından ve yıllarca önce belirtilmiştir.” deyip tebessüm ederlerse acele etmiş olacaklardır. Kimseyi merakta bırakmamak için hemen belirteyim ki; Yùnus Emre, İran arùzu ile değil, ARAB ARÙZU ile şiir yazmıştır.

Konuya Giriş :

” İslâm Medeniyeti “ dergisi Ağustos 1973 Sayı 24’deki ” YUNUS EMRE’NİN BÜTÜN ŞİİRLERİ ARUZLA YAZILMIŞTIR ” başlıklı yazımın giriş bölümünü aynen ve tamâmen aktarıyorum :

[[ YUNUS Emre, şiirimizin klâsik çağı evvelinde yaşa- mış, kendisinden sonra gelen divan şairlerini ve halk edebiyatını az veya çok etkilemiş bir şairimizdir. Hakkındaki neşriyâtın, ne gaye ile olursa olsun son yıllarda artışı sevindiricidir. 1971 yılında Cahit Öztelli 273, Muzaffer Civelek 77; 1972’de Burhan Toprak 115, Naci Kasım 340, Faruk K. Timurtaş 192, Sabahattin Eyüboğlu 154, Hayri Selçuk 332, Ahmet Kabaklı 113; 1973’de: Abdülbâki Gölpınarlı 299 şiirle YUNUS EMRE isimli kitaplar neşretmişler dir. Bu edebiyat bilginleri ve yazarlarımız, Yunus Emre’nin büyük ölçüde hece veznini ve pek az da olsa arûzu kullandığını (Kasım’a göre 71, Timurtaş’a göre 60 kadar, Gölpınarlı’ya göre40, Öztelli’ye göre 21 şiir arûzla ölçülüdür; Kabaklı’ya, Selçuk’a göre şiirlerin çoğu hece vezniyle yazılmıştır; Toprak, Civelek ve ‘yapıt’ında Yûnus Emre’yi kitapsız, tapınmasız, törensiz, kıblesiz diyerek alkışlayan Eyüboğlu vezin mevzûunu işlememişlerdir) belirtmişlerdir. Bu 9 müdekkikden Kasım ve Gölpınarlı (Öztelli, 9 arûz şiirini belirtmiş) arûz vezninde teşhîs ettikleri şiirleri birer birer gösterdiklerinden, eserleri, bu mevzûdaki araştırmalarda fayda sağlayacak mâhiyetdedir.

Eserinin baskı târihi en yakın bulunan edebiyat âlimimizin neşrettiği 299 şiiri teker teker inceledik; istisnâsız arûzla yazılmış oldukları netîcesine vardık. Hepsi arûzla yazılmış bu şiirlerin büyük kısmının hece vezninde addedilmesinin şüphesiz mantıkî, samîmî sebepleri de vardır. Tafsîlâtı ileriye bırakarak kısaca be- lirtelim ki, dikkate alınmayan çeşitli zihaf unsurları bu intibâı uyandırmaktadır (Öztelli ve Timurtaş imâlelerden bahsetmişler, zihafları meskût geçmişlerdir). ( ….. ) ]]

O târihde Arab Arûzu’nu bilmediğimden, yukarıdaki alıntının son cümlesinde sözü edilen “zihaf unsurları”nı; L, R, T, M, Ç, Z, Ş, H, F, K, Y harflerinin bâzan okunmadıklarını ve veznin bu şekilde korunduğunu tesbitle yetinebilmiştim.

Ertesi yıl; Ken’an Rifâî merhûmun, sıkca okunan ve ilk mısraı :

“Mevlâye salli ve sellim dâimen ebeden” Rast ilâhîsi dikkatimi çekdi: 3, 4. mısra’lar İmâm Buseyrî’nin Kasîde-i Bürde’sindendi ve başdaki Müstef’ilün’ün ilk hecesinde zihaf yapılıyor ve Mütef’ilün gibi okutuluyordu; bu ise, bütün zihaflar gibi “çirkin” sayılırdı; İmâm Buseyrî’den böyle bir tasarruf beklenemezdi. Bu Kasîdeyi bütünüyle veren bir kitabı inceledim; vezin husûsunda bilgi vermiyordu. Sahaflarda Muzaffer Ozak merhûma gittim; bana aynı kitabı teklîf edince, beni tatmîn etmediğini, ilmî bir eser aradığımı söyledim. Osmanlı alfabesini bildiğimi sorup öğrendikfen sonra Mekkî Efendi merhûmun TEVESSÜL başlıklı eserini satmağa râzı oldu. Tevessül’ü inceledikden sonra Arab Arûzu hakkında fikir edindim. İslâm Medeniyeti de kapanmış olduğundan bir yazı yazamadım. 15 yıl sonra; Aralık 1989 târih, 427 sayılı Musiki Mecmuası’ında “M. Konyalı” müsteâr ismimle yazdığım “Güftenin Veznini Bulmada Hatalar” başlıklı incelememin, konumuzla ilgili bölümünü aynen buraya aktarıyorum:

[[ BİLMEDİĞİMİZ ARAP ARUZU Rast/Sofyan İlâhî Beste: Ken’an Rifâî (1867-1950) Güfte (Kasîde-i Bürde’den) İmam Buseyrî (13.yy)

Mevlâye salli ve sellim dâimen ebeden

Alâ Habîbike hayri’l-Hakkı küllihimi

Emin tezekküri ciyrânin bizî selemi

Mezecte dem’an cerâ min mukletin bidemi

Vezni, Bahr-i Basit’dendir: Müstef’ilün fâilün müstef’ilün fâilün a) Arap arûzuna mahsus “haben illeti” ile Müstef’ilün’ ün”s” harfi kaldırılınca Mütef’ilün kalır ki bu Mefâilün’dür. Haben illetine uğramışsa “mahbun”, uğramamışsa “sâlim” denir. b) Fâilün’ün mahbun şekli Feilün’dür. Esas vezin Müstef’ilün fâilün müstef’ilün fâilün olup, şâir, bu 4 parçacıktan istedikleri yerine mahbun şekillerini koyarak 1 vezni 16 vezin hâline getirip aynı şiirde kullanır. Bu sayede şiir âhengi yeknesaklıkdan kurtulur ve zihafa, imâleye gerek kalmaz. Sâlim parçacıkları (A), (B) ve mahbun şekillerini (a), (b) ile gösterirsek 16 kalıbı şöyle gösterebiliriz: ABAB, ABAb, ABaB, ABab, AbAB, AbAb, AbaB, Abab, aBAB, aBAb, aBaB, aBab, abAB, abaB, abAb, abab. (( YENİ NOTUM: Harflerle gös- terilen vezinparçacıklarını(efâil ü tefâil’i);”mütef’ilün”ün mefâilün demek olduğunu hatırlatarak konbinasyonlarını açıkca ifâde edelim: 1.Müstef’ilün fâilün müstef’ilün fâilün 2.Müstef’ilün fâilün müstef’ilün feilün 3.Müstef’ilün fâilün mütef’ilün fâilün 4.Müstef’- ilün fâilün mütef’ilün feilün 5.Müstef’ilün feilün müs’tef’ilün fâilün 6.Müstef’ilün feilün müstef’ilün feilün 7.Müstef’ilün feilün mütef’- ilün fâilün 8.Müstef’ilün feilün mütef’ilün feilün 9.Mütef’ilün fâilün müstef’ilün fâilün10.Mütef’ilün fâilün müstef’ilün feilün 12.Mütef’- ilün fâilün mütef’ilün fâilün 13.Mütef’ilün fâilün mütef’ilün feilün 14.Mütef’ilün feilün müstef’ilün fâilün 15.Mütef’ilün feilün müstef’ ilün feilün 16.Mütef’ilün feilün mütef’ilün feilün -DÜZELTME: Bir evvelki yazımdaki hatâ düzeltilmiştir- ))

Kasîde-i Bürde’nin ilk beyiti :

Emin tezek : Mefâilün (Mahbun)

küri ciy : feilün (Mahbun)

rânin biziy : müstef’ilün (Sâlim)

selemin : feilün (Mahbun)

Mezecte dem : Mefâilün (Mahbun)

an cerâ : fâilün (Sâlim)

min mukletin : müstef’ilün (Sâlim)

bidemin : feilün (Mahbun)

(( YENİ NOTUM: İlk mısra’da 15 ve ikinci mısra’da 10 numarada gösterilen kalıplar kullanılmıştır. )) ]]

XIII.yy.da; Hz.Mevlânâ, İran’dan getirdiği arûzu kullanmıştır, çünkü şiirleri Türkçe değil Farsçadır. Yûnus Emre ise, pek çok çeşidi olan -ve hatâ sayılmayan!- zihaflarla karakterize Arab arûzu ile Türkçe şiir yazmıştır. San’at dili Farsca kabûl edildiğinden Osmanlı Türkçesinde Farsça kelimeler çoğalmış, şâirlerimizce İran arûzu (Acem arûzu) kullanılmış ve Arab arûzu unutulmuştur. İran’dan, küçük değişikliklerle alınan Türk arûzunu, bilenlerin pek az kaldığı ve zevkine varabilenlerin hemen hiç kalmadığı; Prof. Dr. İ. Ü.’in, TÜRK DİLİ dergisi Ağustos 1993 tarihli 500. sayısında çıkan şu sözleriyle belgelenmektedir: [ Burada kendimi soyutlamadan konuyla ilgili bütün üniversite öğretim üyelerine sormak istiyorum: Aruzla yazılmış bir şiirin veznini ilk mısraından yahut ilk beytinden duyabiliyor muyuz? Yoksa açık kapalı işaretleriyle vezin bulmaya mı çalışıyoruz? Bir de mezun ettiğimiz Türk dili ve edebiyatı öğretmeni adayı olan öğrencilerimize bakalım: (…..) ]

Günümüzdeki durumu belirtmek için ben de şunları ilâve edeyim: Bugün, arûzla yazan şâirlerimizin -ki çoğunlukla ‘güfte’lerini görebilmekteyiz- hiçbiri edebiyat fakültelerimizde okumamışlardır!.. Çok sayıda Yûnus ve şiirleri vardır; bunların Yûnus Emre’ye âidiyetini araştırırken, “Arab arûzu faktörü”nün de dikkate alınması gerekir. Bu araştırmalarda, Abdülbâkî Gölpınarlı’nın hazırladığı dîvânın tercîh edilmesi kanâatindeyim. 06.07.2005

Abdülbâkî Gölpınarlı merhûmun eseri: YUNUS EMRE Hayatı ve Bütün Şiirleri “Altın Kitaplar Yayınevi” Üçüncü Baskı : Şubat 1973 508 sahîfe ÖNSÖZ: 7-16; YUNUS EMRE: 17-46; [ Yûnus Emre’nin şiirleri, Romen rakamlarıyle I – CCXCIX diye sıralanmış ve 299 şiir konularına göre bölümlere ayrılmış : ]

I. Ölüm – Ölümsüzlük: I. XXIX; II. Zâhitlik: XXX – XLIV;

III. Mecâzî aşk – Gerçek aşk: XLV – CIII; IV. Gerçek

Yolculuğu (Sülûk):CIV – CXIV; V. Kendinden Geçiş – Türlü boyayla boyanış (Cezbe – Telvin): CXV – CLXII; VI. İnanca

ait kıssalar: CLXIII – CLXIX; VII. Gurbet: CLXX – CLXXIII;

VIII. İlim – İrfan: CLXXIV – CLXXXIV; IX. Doğru yola

çağrı (İrşad): CLXXXV – CCXLIII; X. Kendini arayış

(Melâmet): CCXLIV – CCLV; XI. Dünya Görüşü: CCLVI – CCXCIX(sahîfe 416) AÇIKLAMA: s.4i7 – 472

SÖZLÜK: 473 – 508 ] Merhum Gölpınarlı, şu bilgiyi veriyor: “Yunus Emre’nin bütün şiirlerini ihtiva eden bu esere İstanbul Süleymaniye Kütüphanesine mülhak Fatih Kitapları arasında 2889 No.da kayıtlı Divan esas ittihaz edilmiştir. s.45″(1)

Merhum Gölpınarlı, günümüzdeki okuyucularını düşünerek, eskimiş olan kelimeleri değiştirdiğini ifâde etmiştir(2) s.44’den: Canlı bir yapı olan dil, çağlara göre değişiyor. Evvelce “oldı, buldı”, lehçeye göre “kangı, hansı” gibi sözler, bugün, hem zamânın akışı, hem söyleyen toplumun lehçesi bakımından “oldu, buldu”, “hangi” olmuş.(3) ( … ) Şimdi bu eserle, Yunus’un şiirlerini, mümkün olduğu kadar bu günün diliyle, dil özellikleriyle sunmaya gayret ettik. Sözgelimi, Yunus, zamanın konuşmasına göre “olup, olarak, gelip, gelerek, gelince, olunca, koyun, deyiniz, o, şu, onlar, bunlar” yerine “oluban – olubanı, geliben – gelibeni, gelincek, geliceğiz, olıcak, kon, deniz, ol, şol, onlar, bunlar”, “çekeyim, olayım” yerine çok defa “çekeyin, olayın”, “benim, fârığım” yerine “benvenin – benvenim, fârığven” diyor.(4)

“Nerde, nerdeki”, Yunus’ta “kanda, kandagı” oluyor. Dâimîlik anlamını da veren istkbâl sîgası, “kalısar, olusar”, gereklilik bildiren, istikbâl sigasıyla da kullanılabilen “olmalı, olması gerek” gibi iltizâmî sigalar, “geliserem, olası” tarzında ifâde ediliyor. Hattâ “olsaydı, yoksa” yerine “olurmısa, yogımıssa” sözlerini görüyoruz.(5) “K” harfleri, “bahaduram”da olduğu gibi “H” harfiyle söyleniyor. Bir de Yunus, bilhassa aruzla yazdığı zaman,

imâleler müstesnâ, vezin yüzünden bâzı sözlerde tasarruflarda bulunuyor. “Aşağı, aşağılık, aşağılıkla yerine “aşak”, “aşaklıkla”, “gaafil” yerine “gafil”, “tâatın, fâide, kaide, doğruluk, bâki, ışık, âşık, sâate” sözleri, vezin zoruyla “tâatın, fayda, yahut fayide, doğruluk, bakıy, ışık, saâte”, “kime” sözü yerine ve vezne göre “kimsene kimesne”, değer anlamına “bahâ”, “bâha”, hattâ “nesne”, “nese” oluveriyor.

Gölpınarlı’nın bu konudaki son cümlesini temel harflerle aktarıyorum: BİZ BU ÖZELLİKLERDE, VEZNE, ANLAMA DOKUNMAMAK ŞARTIYLE BU GÜNÜN KONUŞMA TARZINA UYMAYI GEREKLİ BULDUK; FAKAT DOKUNAMADIKLARIMIZI DA OLDUĞU GİBİ BIRAKTIK.

“Yûnus Emre şiirleri(*)”nde “arûz araştırması” öncesinde, elimizdeki metinde yapılmış tasarrufları belirttikse de bu kâfî değildir ve “Arab arûzu” hakkında da, -muhterem Prof.Dr.Kemal Eraslan’ın dilimize kazandırdığı MÎZÂNU’L-EVZÂN!dan, -sahîfe numaraları da vererek- özetler sunacağım.(6)

8 ana cüz (efâîl ü tefâîl) şunlardır: 1.Feûlün 2.Fâilün 3.Mefâilün 4.Müstef’ilün 5.Fâilâtün 6.Mef’ûlâtü 7.Müfâaletün 8.Mütefâilün (s.177)(7) Arûz kalıplarında kullanılan diğer parçacıklar (Feilün, Feilâtün, Mef’ûlü, Mefâilün….) bu ana kalıplardan, “illet” vayâ “zihaf” denen faktörlerin kullanılmasıyle meydana gelmiştir.(8)

(1)Esas ittihaz olunan Divan -konularına göre bölümler hâlinde bulunmadığı muhakkaktır- nazım şekillerine göre bölümleri var mıdır? münâcâtla başlamış mıdır? alfabetik midir?.. Bunlar bildirilmemiştir.

(2) Bu husus; vezin araştırmasını güçleştirecek, araştırmacıyı, eski kelimeyi “tahmin ederek” çalışmak zorunda bırakacaktır. Keşke dipnotlarla belirtse idi..

(3) Bildirilen değişikliklerin vezin araştırmasında mahzûru yok; çünkü hepsi aynı vezinde.. Fakat diğer değişiklikler?.. Yunus mu? Yûnus mu? ve benzeri transkripsiyon konuları da var..

(4) “benim” ve “fârığım”ın Yûnus Emre’deki -aslolan- karşılıkları,

vezinleri bakımından birbirlerinden farklı ve dolayısıyla araştırma yapanı yanıltıcı..

(5) Dipnot:4’deki sözlerimizi tekrarlayabiliriz.

(6) Alî-şîr Nevâyî MÎZÂNU’L-EVZÂN (Vezinlerin terazisi) Hazırlayan: Prof. Dr. Kemal ERASLAN Ankara, 1993 Türk Dil Kurumu Yayınları: 568

(7) 8 ana cüz(efâil ü tefâil) de, uzun ve kısa hecelerin birbirlerini takip etmelerinden meydana gelir. Uzun hece: sessiz harfle veya uzatılmış sesli harfle biten hecedir. Kısa hece: uzatılmamış sesli harfle biten hecedir. “işâret” kelimesini ele alalım: i-şâ-ret kısa-uzun-uzun. “Uzun”, 1 birim ve “kısa” ise 1/2 birimdir. Uzun hece TEN veyâ NEN ile (başta ise Ten, sonda ise Nen ile); kısa hece ise TE veyâ NE veyâ Nİ ile belirtilir. Kısa, uzun hece kombinasyonları ve isimleri şöyledir:(s.2)

TEN(sebeb-i hafif), TENE(sebeb-i sakîl);TENEN(vefed-i mecmu’), TENNİ(veted-i mefruk); TENENEN(fâsıla-i sügrâ), TENENENEN

(fâsıla-i kübra). [ fâsıla-i sügrâ=sebeb-i sakil+sebeb-i hafif; fâsıla-i kübrâ=sebeb-i sakil+veted-i mecmu’ ] [ Kısa hece yarım birimdir ve bu sebeple, tek başına uzun hece(Ten ..) vardır, tek başına kısa hece(Te ..) yoktur. ] 8 ana cüzün sebeb,veted ve fâsıla’dan nasıl meydana geldikleri s.177’de açıklanmıştır; fikir edinilmesi için ikisini aktarıyorum: (Fâilâtün: sebeb-i hafif+veted-i mecmû’+ sebeb-i hafif ; Mütefâilün: fâsıla-i sügrâ+veted-i mecmû’ veyâ sebeb-i sakîl+sebeb-i hafîf+veted-i mecmû’).

TEN TENE TENEN TENNİ TENENEN TENENENEN ‘ in hatırlanması için ben şu tekerlememi kullanıyorum: SEN NİYE BİZİM ŞANLI KAPIDAN GİREMEDİN

(8) s.179 ve s.198’den:

FEÛLÜN’ün zihafları, furûu: kabz(makbûz) feûlü, kasr(maksûr) feûl, mahzûf(hazf) feal, selm(eslem), serm(esrem) fa’lü, beter(ebter) Fa’;

FÂİLÜN’ün zihafları, fürûu: habn(mahbûn) feilün, kat'(maktû’) fa’lün, mahbûn-ı maktû’ feal;

MEFÂÎLÜN’ün zihâfları, fürûu: kabz(makbûz) mefâilün, keff(meklûf) mefâîlü, harm(ahrem) mef’ûlün, harb(ahreb) mef’ûlü, şeter(eşter)fâiün, hazf(mahzûf) feûlün, kasr(maksûr), hetm(ehtem), cebb(mecbûb), zelel(ezell) fâ’, beter(ebter); MÜSTEF’İLÜN’ün zihâfları, fürûu: habn(mahbûn) mefâilün, tayy(matvî) müfteilün, kat'(maktû’) mef’ûlün, tahlî'(muhalla’) feûlün, hazz(ehazz)fa’lün, ref'(merfû’) fâilün, habl(mahbûl) feiletün, izâle(müzâl) müstef’ilân, terfîl(müreffel) müstef’ilâtün, mahbûn-ı müreffel mefâilâtün, matvî-i müreffel müfteilâtün, şekl(meşkûl) mefâilü …..

Yûnus Emre nâdiren kullandığından kitapda anlatılan diğer 4 ana cüzden (=sâlim cüzden) alıntılar yapılmamıştır.

Şu enterasan husus da dikkate alınmalıdır: (Aslî, Sâlim) dediğimiz cüzler, diğer bir aslî cüzün fer’î şekli de olabilir!!. 1 – 2 örnek : Feûlün; Mefâîlün’ün mahzûf fer’i, veyâ Müstef’ilün’ün mahalla’ fer’i veyâ Mef’ûlâtü’nün mahbûn-ı mekşûf fer’i olabilir.

Fâilün; Mefâîlün’ün eşter fer’i veyâ Müstef’ilün’ün merfû’ fer’i veyâ Fâilâtün’ün mahzûf fer’i veyâ Mef’ûlâtü’nün matvî-i mekşûf fer’i olabilir.

Yunus Emre, Alevîlik, Hümanizm, Aydınlanma

cahit.oney — Fri, 21 Jul 2017 17:50:50 +0000

YÛNUS EMRE, ALEVÎLİK, HÜMANİZM

Yûnus Emre, Sünnî bir şâir olduğu halde Onu “Alevî?” olarak tanıtmak isteyenler; Ona “hümanist!” … diyenler olmaktadır.

6 Aralık 1991 tarihli ZAMAN’da çıkmış 2 makàle : Manşet üstünde: Anna Masala’dan Yunus’u yanlış tanıtanlara cevap Manşet: Yunus Emre, ışığını Hz. Muhammed’den aldı İbrahim BALTA İSTANBUL (ZAMAN) Roma Üniversitesi Türkologlarından Prof. Dr. Anna Masala Yunus Emre’yi çağlarüstü kılan özelliğin Hz. Muhammed’den aldığı ışık olduğunu belirterek, “Yunus Emre ‘adı güzel kendi güzel Muhammed’ demek suretiyle Hz. Peygambere olan sevginin büyüklüğünü ve hürmetini belirtmiştir” şeklinde konuştu.

Anna Masala Yunus Emre’nin herşeyden önce bir Müslüman ve Türk olduğunu belirterek, “Osmanlı İmparatorluğu ve Müslüman dünyası öteden beri daima Avrupa’ya tolerans ile ders vermişlerdir” dedi. Yunus Emre’yi çağlarüstü kılan özelliğin Hazret-i Peygamber’den aldığı ışık olduğunu anlatan Masala, Hazret-i Muhammed’in getirdiği nura büyük bir saygı duyduğunu ifade ederek onun son peygamder olduğunu da sözlerine ekledi. Masala özetle şunları söyledi: “Yunus Emre ‘adı güzel kendi güzel Muhammed’ demek suretiyle Hz.Muhammed’e olan sevgi ve hürmetini ne güzel ifade etmiştir.

Yunus Hz. Peygamber’den ışık almıştır. Hz. Peygamber ise o nurun kaynağıdır. Bilhassa bugün için dünya boş günler geçiriyor. Bugünkü dünyanın bu sevgi kılavuzuna ihtiyacı büyüktür. Yunus Emre de adını bütün dünyaya duyurmuş bir müslümandır. Meselâ biz İtalyanlar da bugün Yunus’u kolayca kabul edebiliriz.” 1992 yılının “Hz. Muhammed yılı” olmasını da olumlu karşılayan Anna Masala, Hz. Muhammed’e çok bağlı bulunduğunu ve onu çok sevdiğini söyledi. Bu kanaata araştırmaları neticesinde ulaştığını dile getiren Masala, “Çünkü Hz. Muhammed bir nur getirdi. Bu nuru bütün dünyaya ve insanlığa getirdi. O son peygamberdir. Benim fikrim budur” dedi. Anna Masala Hz. Muhammed yılına çağrıldığı takdirde kendisinin bu daveti memnunlukla kabul edeceğini ifade ederek, “Böyle bir davete Nuru Muhammed’in hatırı için gelmekten büyük bir memnunluk duyarım” şeklinde konuştu.

ZAMAN, 6 Aralık 1991 Cuma’da Yavuz Bülent Bakiler ‘in, “Yunus Emre’nin Alevîliği” başlıklı yazısı :

Bir Alevî dedesi olan Prof.İzzettin Doğan, “Star 1″deki KIRMIZI KOLTUK programında şöyle söylemiş: “Yunus Emre de Alevîdir!” demiş! Eyvallah! Eyvallah! Eyvallah! Prof.İ.Doğan’ın dedeliği, babası Doğan Doğan’dan geliyor. Doğan Doğan Malatya eski milletvekillerindendi. Doğan Doğan’ın efendi, mütevazı, insana hep saygı telkin eden hali gözlerimin önündedir. Doğan dede, bir Malatya’lıda bulunması gereken inceliklerle yüklü bir efendi adam olarak yaşadı ve öldü. İzzettin Doğan’la , Ankara’da, birkaç saat süren bir yemek sohbeti dışında görüşmemiz olmadı. Bu bakımdan, Alevîliği ne dereceye kadar bildiğini söyleyemem. Çünkü Alevîlik başka Alevî başkadır. Her Alevînin, Alevîliği gerçek mânâda bildiğini kimse iddia edemez. Nitekim her Sünnî de, Sünnî dünyası içlnde değildir. Prof.İ.Doğan’ın basına intikal eden beyanını dikkatle okudum. Söyledikleri arasında doğrular da var, yanlışlar da. Doğan’ın en büyük yanlışlığı, Şamanizmle Alevîliği biribirine karıştırmasından doğuyor. İçki konusunda söylediklerine, Alevîliği bilen Alevîlerin de katılması mümkün değildir. Çünkü Alevî inancında içki, Kur’an’da yasaklandığı için, kesinlikle haramdır. Bâzı Alevîlerin ve bâzı Sünnîlerin içki içmeleri dinden kaynaklanmıyor. Bu hâl, Alevîlerin ve Sünnîlerin zaaflarından, bigisizliklerinden, iblise uymalarından ortaya çıkıyor. Bu konuyu, bir başka yazımda, bizzat Hacı Bektaş Velî ‘nin MAKALAT ‘ından alacağım örneklerle açıklayacağım.

Önce, Prof. İ.Doğan Dede’yi “Yunus Emre de Alevîdir!” iddiasından dolayı tebrik ederim. Çünkü, Türkiye’de Alevî olmalarına rağmen Alevîliği kat’iyyen bilmeyen bazı kimseler, Türk’ün İslâmiyet’ten önceki dinî inancı olan Şamanizm ‘le Alevîliği biribirine karıştırıyorlar. ( … ) … iki gerçeği kayıtsız-şartsız kabul etmek mecburiyeti vardır: 1- Bütün Alevîler Müslümandırlar! 2- Alevîlik Hazreti Peygamberin vefatından sonra, tamamen siyasî sebeplerden ortaya çıkmıştır. ( … ) Hz.Ali sevgisindeki ifratları, yani Galiye sapıklığını, hiç kimse Alevîlik olarak gösteremez.(10)

( … ) Namaz, oruç, zekat, hac hakkında İslâm neyi emretmişse Alev’i Yunus’un şiirlerinde onları da noksansız olarak görüyoruz. (…) Yunus Emre’nin Alevî olduğunu söyleyen Prof.İzzettin Doğan Dede şayet, Alevîliği, yani İslâmiyeti aynen Yunus Emre gibi anlamıyor ve anlatmıyorsa, bunları bilmiyor veya bildiği halde Alevî camiasına öğretmiyorsa o vebaldadır ve kat’iyyen Alevî değildir.( … )

[ – Gerçekleri ketm eylememek gerektiği inancıyla – Şu bilgiyi de nakle, kendimi mecbûr hissettim: 19.02.2005 Cumartesi VAKİT gazetesi 2. sayfasında Selâhaddin Çakır “Kerbelâ’yı ‘nasıl değil, niçin olduğu’yla anlamak” başlıklı yazısında: Hatırlatalım ki; TRT-İnt’deki bir programda, Yavuz Bülent Bakiler, ‘ İki Arap’ın asırlarca önceki kavgasından bize ne ? ‘ diyecek kadar kaba bir üslûb bile sergiliyebilmiştir. ]

27.4.1997 Pazar AKİT gazetesinde çıkan “Alevi zirvesinde çatlak” başlıklı yazıdan :

Cem Vakfı ve Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı İstanbul Şubesi, Demokratik Dayanışma Vakfı öncülüğünde dün gerçekleştirilen “1. Ehlibeyt Kurultayı“na katılmayacaklarını bildirdiler. Cem Vakfı Genel Başkanı Prof. Dr. İzzettin Doğan, yaptığı yazılı açıklamada, Aleviler’in ve tüm müslümanlar’ın saygı duyduğu “ehli beyt” ismini kullanarak ilgi çekmeye çalışan kişilerce düzenlenen kurultayla, Cem Vakfı’nın uzaktan ve yakından hiçbir ilgisi olmadığını belirterek, kurultaya katılmayacaklarını kaydetti. Prof. Dr. Doğan, toplantıyı tertipleyenlerin, Aleviler’i ve düşüncelerini temsil yetkisine ve ehliyetine sahip olmadıklarını da söyledi. Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı İstanbul Şube Başkanı İsmail Saçlı da, yaptığı yazılı açıklamada, tertip komitesinde isimleri ve kurumları bulunan şahısların, “Türk-İslâm sentezcileri ve Şii kuruluşları” olduğunu belirterek , “Bunların, Anadolu Aleviliği ile uzaktan yakından ilgisi yoktur. Alevi-Bektaşi örgütleri, bu toplantıya katılmama kararı almıştır” dedi.

KURULTAY BAŞLADI

Bu arada; Federasyon oluşturmayı ve ekonomik örgütlenmeyi hedefleyen 128 Alevi dernek ve vakfı, Demokratik Dayanışma Vakfı’nın (DDV) öncülüğünde İstanbul’da düzenlenen “1. Ehl-i Beyt Kurultayı”nda bir araya geldi. Aralarında Cem Vakfı ve Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı’nın da bulunduğu 6 Alevi derneği ise “Türk-İslâm sentezi yapıldığı ve Şii kuruluşlarının biraraya geldiği” gerekçesiyle kurultayı protesto ederek katılmadı. Polat Rönesans Oteli ‘nde dün başlayan kurultayın açılış konuşmasını yapan Tertip Komitesi Başkanı Türabi Öztoprak, Alevi toplumunun sorunlarını çözmek ve çeşitli olaylar karşısında “cevap hakkını” kullanmak için biraraya geldiklerini söyledi. Kurultay için bütün Alevi dernek ve vakıflarına çağrıda bulunduklarını belirten Öztoprak, ancak, bazı dernek ve vakıf temsilcilerinin “kişisel çıkarları ile mevkilerini korumak için” kurultaya katılmadıklarını savundu. Öztoprak, buna karşın 128 Alevi dernek ve vakfın kurultayda hazır bulundyğunu sözlerine ekledi. Demokratik Dayanışma Vakfı Başkanı Fermani Altun da,

Türk halkı arasında bir inanç sorunu bulunmadığını belirterek, “Sorun, bu inançlar kullanılarak siyaset aracılığıyla dinin kullanılmasıdır. Bizim Sünni kardeşlerimiz ile hiçbir sorunumuz yok. Sorunumuz sistemdeki yanlışlıklardır. Sistem içindeki tek taraflı uygulamalar kaldırılsın ve gerçek laik demokratik ülkelerdeki prensipler uygulansın” diye konuştu. Okulu, medyası bulunmayan Alevi toplumunun bugüne kadar büyüyemediğini ve birleşemediğini kaydeden Altun, “Devlet içinde tek taraflı kurumlaşan Diyanet’in bağımsızlaştırılmasını istiyoruz. Bağımsız bir Diyanet’i kimse kullanamaz, buna halk sahip çıkar” dedi.

BAZI ALEVİ DERNEKLERİNİN PROTESTOSU

Bu arada, aralarında Cem Vakfı ile Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı’nın da bulunduğu 6 Alevi kuruluşu ise kurultayı protesto ederek katılmadı. ( … ) İzzettin Doğan’a yönelik suçlamalarda da bulunan Fermani Altun, “Kendisi Alevi toplumunu bir cemaat yaptı, üzerine oturdu. 25 milyonluk toplumun tek bir öncüsü olur mu? Böyle bir öncüyü tanımıyoruz” şeklinde konuştu. Kurultaya herkesi çağırdıklarını, kurumlaşma ve federasyon haline gelme açısından büyük hedefler ortaya koyduklarını belirten Altun, “Türkiye’de ilk kez bir bütünleşme, birliktelik sağlanıyor. Yarın bir federasyon kurulunca herkes burada olacak. Bu, bir tarihi olaydır” dedi.

ALEVİLER EKONOMİK ÖRGÜTLENMEYE GİDİYOR

Öte yandan, dünkü kurultayda alınan bir karar uyarınca, “Ehl-i Beyt dostları işadamlarının ekonomik lobileşmesini” sağlamak amacıyla,Demokratik Sanayici ve İşadamları Derneği (DEMSİAD) kurulacak. Kurultay sırasında dağıtılan üyelik formlarıyla, Alevi işadamlarının DEMSİAD’a üye olmaları istendi. 1. Ehl-i Beyt Kurultayı’nın sonuç bildirgesi, bugün düzenlenecek bir basın toplantısıyla açıklanacak. Kurultaya, ANAP Genel Sekreteri Yaşar Okuyan, Caferi Selahattin Özgündüz, Azerbaycan’daki 11 dernek adına Şehriban Yeşilay, Galata Mevlevihanesi‘nin şeyhi Hasan Dede‘nin de aralarında bulunduğu 128 Alevi dernek ve vakfının temsilcisi katıldı. Ayrıca, “rüşvet aldığı ve görevini kötüye kullandığı” gerekçesiyle yargılanan “Alevi kökenli” İstanbul eski Vali Yardımcısı Haydar Şen‘in de kurultaya katıldığı dikkati çekti. Kurultaya, ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz ile CHP Genel Sekreteri Adnan Keskin de birer kutlama telgrafı gönderdiler.

14 Ağustos 2006 Pazartesi “internethaber”den alıntılar : Haber başlığı: Aleviler Hacıbektaş’ı paylaşamadı Hacıbektaş’ın bağımsız Belediye Başkanı Ali Rıza Selmanpakoğlu, iki yıldır resmi törenleri boykot eden Alevi örgütlerinin, bu yıl ayrı program gerçekleştirmek için hazırlık yaptığını ileri sürdü. (…) emekli tuğgeneral olan …. Selmanpakoğlu …. Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu, Ankara Alevi Bektaşi Federasyonu ve Pir Sultan Abdal Derneği …. söz konusu üç örgütün, Alevileri İslam dışı gösterip azınlık statüsüne çekmek istediklerini de iddia etti. (…) Pir Sultan Abdal Derneği Genel Başkanı Kazım Genç de …. Planlamasında yer almadığımız etkinliklerde figüran olmak istemiyoruz. ‘bin operasyon yaptım’ diyen, onlarca faili meçhul hakkında bilgisi bulunan DYP lideri Mehmet Ağar’ın protokolde oturması da bizim için züldür diye konuştu.

16.05.2007 tarihli Vakit gazetesinde Kemal Gümüş’ün haberinden: [ Topkapı Eresin Otel’de basın açıklaması yapan Dünya Ehl-i Beyt Vakfı Başkanı Fermani Altun, Avrupa Ehli Beyt Alevi Federasyonu Başkanı Fuat Mansuroğlu, Ehli Beyt Sevgi Ve Dayanışma Derneği Başkan Yardımcısı Kemal Altun ile Alevi Dedesi Aziz Doğan, Türkiye’deki Alevilerin yüzde sekseninin kendini Müslüman olarak gördüğünü vurguladı. ]

BUGÜN gazetesi 12 Kasım 2005’de manşet: Hasan Dede: Alevilik ile Mevlevilik aynı şeydir.

Cem Vakfı tarafından Milli Eğitim Bakanlığı’nın Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitaplarında “Alevi İslâm İnancı’na yer vermemesi üzerine bir basın toplantısı düzenlendi. Yenibosna’daki Cem Vakfı’nda düzenlenen toplantıda konuşan Galata Mevlevihanesi Yaşatma Derneği Onursal Başkanı ve Galata Mevlevihanesi Dedesi Hasan Çıkar (Hasan Dede) Alevilik ile Mevleviliğin aynı şey olduğunu söyledi. Çıkar, “Mevlâna herşeyi birlemiştir. Aleviler ile Mevleviler aynı inanca sahipdir”dedi. Alevi Vakıfları Federasyon Başkanı Doğan Bermek de, Alevi inancına yer verilmesi için dilekçe yazdıklarını belirterek ( ….. )

18.8.2001 MİLLİYET’de yazı başlığı: HAYALLERİ ALEVİSTAN

Diyânet’de Başmüfettişlik yaptığı sırada Alevilikle ilgili çalışmalarıyla tanınan, hattâ Aleviler tarafından “Aleviliğin Sünnileştirilmesi çizgisinin en önemli teorisyeni, hattâ uygulayıcısı” olarak görülen Dr.Abdülkadir Sezgin ülkücü olduğunu saklamıyor.

Azerbaycan’da darbe girişiminde de adı geçen ve MHP iktidarda iken yıllar önceki görevine, Mersin’e vaizliğe sürülen Dr. Sezgin şöyle konuşuyor: “Harita bile hazırlıyorlar” (Türkiye’den toprak talebi olan Alevi grubu var.”Alevistan” diye devlet kurmak istiyor, haritalar yayımlıyorlar. Bunlar PKK’dan sonra Türkiye için ikinci büyük bölücü tehdit. Ama bu hallolur. Zaten tabanda problem yok. Problem entelektüel kesimde.( … ) Fethullah Hoca İzzettin Doğan‘a cemevi yapma sözü vermiş.Ankara’da karşılaştığımızda Aleviliğin geçmişinde cemevi var mı? diye sordu. Ben de “tekke ve dergâh adı cemevi oldu” dedim. Sonra cemevi yapılmadı. ( … ) (Dipnot 21.06.2010 VAKİT sayfa1’den: Kuzey Irak’ta ailesi ile yaşayan, bölücü örgüt PKK’nın eski elebaşılarından Osman Öcalan, VAKİT’e önemli açıklamalarda bulundu… Öcalan: “Ergenekon’un içindeki ve yüksek yargıdaki bazı Aleviler sıkışınca, PKK’daki Aleviler harekete feçti… Katliam emrini veren Mustafa Karasu‘dur… Karasu, PKK içinde Alevi dedesi gibi hareket etmektedir” dedi.) Aynı günkü Milliyet’den diğer bir haber: Alevileri Sünnileştirme çabaları olmadığını söyleyen Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Nuri Yılmaz, “cemevine cami işlevi kazandırmak milletimizin birliğine darbe vurur” diyor.NOTUM(01.01.2007): [Alevilik Hz.Alî’den yüzıllarca önce vâr idi, diyenlerin İslâmla-Tasavvufla hiçbir alâkası olamaz!.]

4 Ağustos 1995’de, OHAL (Olağanüstü Hal) Valisi Ünal Erkan, Tunceli‘de ilk Cemevinin temelini attı. (AKİT 4.8.1996)

VAKİT 14.8.2002 sayfa 1’den: Dünya Ehl-i Beyt Alevileri Vakfı Başkanı Fermani Altun‘a göre: Sol; Kur’an ve Sünnet’le yoğrulan bir Alevilik yerine inançsız, Allahsız, Kur’ansız Alevilik istiyor. Başbakan Bülent Ecevit siyasi sömürü için yarın Hacıbektaş‘a gidecek.

11 Ekim 2005 Salı TV Kanal-8, saat 13.50’de, Attila İlhan‘ın

vefâtı dolayısıyle, merhûmun bir konuşması ekrana getirildi. A. İlhan, Atatürk‘ün Sûriyelilere hitâben şunları söylediğini naklediyordu: “Alevîler Türk’tür; Alevî, ateşe tapan demektir.”

[Kitâbı başka derim ben, söverse Sünnîye; / Ayın değil Alevînin, elifmiş_ilk harfi!]

VEZNİ: Mefâilün feilâtün mefâilün feilün(fa’lün)

VAKİT 1.10.2004’den: “Nüfus cüzdanına İslâm yerine Alevi yazılsın” talebinin yargıda reddedilmesi, Alevi-Bektaşi Federasyonu’nun tepkisine sebep oldu. Alevi Bektaşi Federasyonları Genel Başkanı Ali Doğan, tartışılacak bir açıklamaya imza atarak, “Alevilik, İslâm’dan binlerce yıl önce vardı. İslâm’ın dışındadır ve kendine özgüdür” iddiasında bulundu. ( … ) Doğan’ın sözlerine en büyük tepki Dünya Ehli Beyt Vakfı Başkanı Fermani Altun’dan geldi (…) Aleviliğin kelime anlamının Hz.Ali’ye bağlı olmak olduğunu ifade eden Altun (…) bütün Aleviler 12 imama tabidirler (…) Ana gövde Kur’an-Sünnet, Ehlibeyttir. Alevilik din değildir. Alevilik İslâm’ın içinde ehlibeyt yolunda bir kavramdır” yorumunda bulundu.

VAKİT 12.10.2004 VAKİT’de Abdurrahim Karakoç‘un fıkrasından: (…) Pir Sultan Abdal Derneği Genel Başkanı Avukat Kazım Genç, trans haline girmiş ve edebi, saygıyı bir tarafa burakarak, sayın Tayyip Erdoğan‘a “Sayın Başbakan, Alevinin tırnağı olamaz” hakaretinde bulunuyor..(Radikal, 9 Ekim) Alevi – Bektaşi Federasyonu Genel Sekreteri Atilla Erden ise, hakaretin boyutunu iyice yükseltiyor.. İşte ithamı: “Başbakan, cemevlerinin ibadethane olmadığını söylüyor.. Bunu söyleyecek kadar cahil ve iyi niyetli değil.. ” “Anadolu Alevisi aydınlanma(*)dan yana, İslâm şeriatını kabul etmiyor.” ( ….. )

(*)Prof.Dr.Emre Kongar‘ın,İnternet sitesinde”Yeniden DemokrasiDersleri”nden: I) KURULUŞ 1. Aydınlanma sürecini yaşamamış yani dinsel doğmatizmin tutsaklığından kurtulamamış toplumlarda (örneğin köylü toplumlarda) demokrasi gelişmez.( ….. ) [Buna göre,

,Not’um: (Aydınlanma; dinsel doğmatizmin tutsaklığından kurtulma demektir.)]

VAKİT 8.12.2004’den: Avusturya’da yayın yapan bir Türk gazetesinde çıkan habere göre, 50 bin Alevi Yehova Şahitleri‘ne katılarak din değiştirdi. Bu durum, bu mezheple rekabet eden diğer Hıristiyan mezheplerinin iştahını kabartırken, Lazarist misyoner Papaz A.Herget, “Binlerce Aleviyi Yehova Şahitleri’ne kaptırmak Hıristiyanlar için ‘içler acısı’ bir durum” dedi. Avusturya Alevi Dernekleri Federasyonu Başkanı Mehmet Ali Çankaya ise, “Ekonomik nedenlerden dolayı insanların inanç değiştirmeleri normaldir” dedi. ( ….. ) NOTUM: Alevistancı Alevîler; Avrupa’da 50 bin Alevînin Hıristiyan olmasına karşı sessizler; “Türkiye’de Müslüman yapılmak isteniyoruz!” diye gürültü çıkarıyorlar!.. “Alman diyor: Hıristiyan_olmuş, tümen tümen.. / İslâma bağlılık?.. Alevîden ne beklenir?’..” >VEZİN: Mef,ùlü fâilâtü mefâîlü fâilün

TV tartışmalarının en başarılısını 12 Haziran 2005 Pazar günü 23.40’da FLASH TV’de Sabahattin Önkibar yönetmiştir. Israrla sorduğu, “Alevîliğin mîlâdı nedir?” idi. “Alternatif” başlıklı programdan:

Ali Yıldırım (Hukukçu, araştırmacı) : Alevîliğin miladı 1071′ dir. Muaviye-Hz.Ali tartışması şiiliktir. Alevilik, Anadolu’ya özgü bir inançtır; Anadolu’nun dinidir. Aleviler bütün peygamberleri tanır, 4 kitaba inanır.

Hasan Şahin (Dede, Seyyid): Aleviliğin pîri, Ehli beyt’e, Peygamber’e dayanır. Ali’siz Alevilik olmaz. Alevilik felsefesi evrenseldir.

Hıdır Bulut (Anadolu Alevi önderi, Tlf.la): Alevilerin peygamberi Hz.Muhammed’dir. Alevilik, İslâm dışına itilemez.

Ali Yıldırım: Hz.Muhammed‘i biz başka türlü anlarız: 40lar meclisi.. Mi’rac’da Hz. Muhammed’in karşısına aslan çıkıp hücum ediyor… Dönerken bir ışık görüyor.. Kapıyı vuruyor.. Kimsin? sorusuna”peygamberim” deyince,”bizim peygamberimiz değilsin”

deniyor..”git sen ümmetine peygamberlik yap!”deniyor.(..) Namaz, hac, orucu Aleviler kabul etmez, inanmaz. Onun yerine dedeyi, semahı tanır.. İzzettin Bey de aynen böyle düşünüyor. Cennet, Cehennem bu dünyadadır. Alevi Kur’ân’a inanır.

Hıdır Bulut: Aleviler Kur’ân’a inanır. Aleviler cemevinde cenaze namazı kılarlar.. Hacı Bektaş, 12 İmam, Hz.Ali, Hz.Hüseyin müslümandılar.. Pir Sultan, Yunus Emre…

Hasan Şahin: Kur’an’da “namaz” kelimesi geçmez; “salât” duadır. Alevi Kur’ân’a uyar..

Ali Yıldırım: Müslümanlıkta dede var mı? Cem var mı? 40’ların başında Hz.Ali var. Üçüncü defa gelip kapıyı vurunca; Peygambere bir ses geliyor: “Ben bir garibim, fakirlerin hizmetkârıyım, de” deniyor ve o da öyle deyince içeri alınıyor.

Dr.Abdülkadir Sezgin (Diyânet’de görevli): 40’lar meclisi hikâyesi düzmecedir, propaganda eseridir.

Hıdır Bulut: Cennet: iyilik yapmak; Cehennem: zulüm yapmak, hak yemektir.

Aleviler cemevinde namaz kılmazlar.. kadın-erkek bir arada oturur.. gelenler yiyecek getirirler.. hırsızlık, zina yapan cem’e alınmaz.. Dede, meydanda, dedelik için izin ister..

Hasan Şahin: Alevi cemlerinde içki yok..

Muharrem Coşkun Pir Sultan … Derneği Genel Başkanı, tlf’la): Cem evinde içki vardır. Alevilerde Batıda içki vardır; Doğuda, Acemlere yaklaştıkça içki yasak olur. Aleviler, içkiyi kutsal sayar.

Hasan Şahin: Alevilerde içki kat’iyyen yoktur; Bektaşilerde vardır.

Muharrem Coşkun: Anadolu Alevileri Ortaasya’dan gelmişlerdir.. Şaman soyundan gelir; Hz.Ali soyuna bağlamak gerçekçi değildir. Anadolu Alevileri, Kur’an yerine Buyruk‘u koymuştur. Cemevlerinde kadın hakimdir. (C.Ö. Manzum yorumum : Ayın’la yaz “Alevî”yiii; elif’le yaz ve düşün… / Hatâyı bertaraf_et, öyle ver karârını sen!… )

Hasan Şahin: Bektaşilik; Alevilik üzerine kurulmuştur. Çünkü, Hacı Bektaş Anadolu’ya gelmeden önce de Anadolu’da

Alevilik vardı.

Muharrem Coşkun: Cemevinde günah çıkarılır..

Hasan Şahin: Cemevinde günah çıkarma yoktur.

Dr.Abülkadir Sezgin: Bir Arguvan türküsü: Ay Ali’dir, Gün Muhammed’dir der.. 4 Kapıyı, 4o makamı ilk söyleyen Yesevî‘dir.. 4 Kapı: Şeriat, Tarikat, Marifet, Hakikat..

Hasan Hayri Cihan (Avrupa Aleviler Birliği üyesi,tlf.) :

İslâm dini olmasaydı Alevilik olmazdı. İslâmiyeti inkâr eden Alevi olanaz. (01.55 kapanış)

Son olarak, Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Bardakoğlu 28.2.2006 günü Ankara’da şunları söylemiştir: Alevilik ile ilgili olarak ise Bardakoğlu “Alevilik İslâm’ın içindedir. Hiç kimsenin onu İslâm’ın dışında farklı bir din ve inanç olarak göstermeye hakkı yoktur. Bin yıllık tarihin sözlü ve yazılı geleneği bunun açık şahididir. Elbette dinin içinde farklı yorum ve inançlar olacaktır. Bu tabii bir durumdur. Ancak, din içinde ortaya çıkan farklı yorum ve inançları farklı bir din gibi sunmak, algılamak ve tanıtmak her şeyden önce bu inanç mensuplarına saygısızlıktır. Hele hele bunu uluslararası siyasetin bir talebi haline gelmesi asla kabul edilemez” dedi.VAKİT 1 Mart 2006 s.12 Kenan Ersözlü/Ank

Yûnus Emre’yi “Alevî şâiri” gösterenler çıkmasaydı, yukarıdaki alıntılara gerek kalmayacaktı!.. Alıntılardan benim çıkardığım sonuç: Çeşit çeşit Alevîlik/Alevî ile dernekleri, vakıfları, federasyonları vardır; ileride, bunlardan biri gücünü isbât edince “mezhep” olacak ve diğerleri ise -kendileri kabûl etmeseler bile- araştırmacılar tarafından “tarîkatleri” olarak sınıflandırılacaklardır!..

EK(24-03-2007) Abdülbaki GÖLPINARLI, Milliyet Yayınları Türk Klasikleri Dizisi’nde yayınladığı TÜRK TASAVVUF ŞİİRİ ANTOLOJİSİ başlıklı ve 1972 tarihli eserinde şu bilgileri vermektedir: [[ Tasavvufî-Zühdî Edebiyat (Yunus Emre, Eşrefoğlu, Nizamoğlu, Himmet) ; Melâmî-Hamzavî Halk Edebiyatı (Hacı Bayram-ı Velî, Kaygusuz Vizeli Alâeddin, İdrîs-i Muhtefî, Muhyî, Oğlanlar Şeyhi İbrahim, Gaybî Sun’ullah) ; Alevî-Bektaşî Halk Edebiyatı (Kaygusuz Abdal, Şah İsmâil-i Safavî, Pir Sultan Abdal, Kul Himmet, Hüseynî, Hasan Dede, Kazak Abdal, Seyrânî, Dertli, Celâlî Baba ]]

[[[ 30 Nisan 2007 tarihli YENİ ŞAFAK’da Kürşat BUMİN’in [(Muhtıra sonrası) ikinci gün izlenimlerim] başlıklı yazısından: Lokantadan çıkarken gerçekten merak ettim: Bu “işçi emeklisi” vatandaşımızı mitinge taşıyan duygu, düşünce vs. ne idi? İzin isteyip karşısına oturup kendimi kısaca tanıttıktan sonra sorumu sordum. Aldığım cevap AKP’nin dini merkeze koyduğu yolunda şikayetti her şeyden önce.

Sözlerini bitirince sordum: Siz Alevi misiniz?

“Evet” diyerek devam etti: “Mitinge katılanların yüzde 90’ı Alevidir. ]]]

Türkiyemizde çok sayıda sivil toplum kurluşu siyâsî baskı grupları vardır: Dernekler, sendikalar, vakıflar, aslında yürütme erkine bağlı olması gerekirken özerklik kazandırılmış YÖK gibi kuruluşlar; barolar, tabip odaları ve diğer odalar, sendikalar vs. vs. Mezâhib-i erbaa dışındaki bir mezhebin tarîkatları mâhiyetindeki Yurt-içi ve Yurtdışı alevî dernekleri, vakıfları, federasyonları son yıllarda, üyelerinin miktar ve müessiriyeti yönünden, diğer sivil toplum örgütlerinin toplamını geçmiş, sollamıştır. Sonu bu konu ile ilgili bir hâtıramı anlatacağım: 1952-1955 yıllarında Rize’nin İkizdere ilçesinde Hükûmet tabîbi idim. 1950 seçiminde DP’ye “silme oy” vermişlerdi. Halbuki, Rize-İkizdere yolunu açtığı için çok sevip saydıkları mühendis Ekrem bey, CHP adayı idi. Bunun sebebini şöyle açıkladılar. 1950 öncesi köyümüzde aramalar yapılır ve Kur’ân-ı Kerîm yakalanırsa zûlm edilirdi. O tarihlerde, evlerimizin çatıları hartuma ile örtülü idi ve baskın haberini alınca, sahifalara ayırdığımız Kitabımızı bu tahtaların altına saklardık. Köy yoluna çıkardığımız gözcü bize haber verirdi. Benim îtirâzî sorularım ve cevapları şöyle idi: Ben: Sâde sizin köyünüze değil, diğer köylere baskınlar yapıldığını söylüyorsunuz; hepsinin de sert, müsâmahasız oldukları kabûl edilenez. Bir müslüman, mü’mîn kardeşlerine nasıl eziyet edebilir ve Kur’ân-ı kerîm’i suç unsuru olarak çuvala tıkar?.. Onlar: Bunu biz de düşündük, araştırdık ve şunu öğrendik: Bizim köylerimizde Kur’ân-ı Kerîm araştırması yapanlar, câmisiz köylerin delikanlılarıymış! Şunları da ilâve edeyim: [ 1952 – 1955 yılları arasında -Karadeniz dağlarındaki – İkizderede çalıştım; Jandarma komutanları üsteğmen ve binbaşı, Askerlik şubesi başkanı ise Teğmendi; garnizon komutanı Jandarma sınıfından olurdu. 1956 – 1959 yılları arasında isr – Torosdağları arası9ndaki – Gündoğmü’da Hükûmet tabibi idim; Jandarma komutanı Astsubay olurdu, Askerlik şubesisi başkanı Binbaşı rütbesinde olurdu ve bir de Teğmen rütbesisde yardımcıcı eksil olmazdı.. Yorumunu yapmıyorum!. } Kürşat Bumin, bana bunları hatırlattı..

ZAMAN 20.05.2007’de Ahmet Dinç’in “CHP’li Alevilerden tuhaf çıkış” başlıklı haberinden: Pir Sultan Abdal Kültür Derneği’nin öncülüğünde başlayan “Alevilik ve Siyaset” başlıklı konferansta (….) , (…..) Derneğin eski başkanı Ali Balkız ise ( ….. ) MHP, AKP, SP, ANAVATAN gibi Partilerden aday olan Aleviler neden yol düşkünü sayılmıyor? diye sordu. Alevilikte bir yaptırım kurumu olan“düşkünlük” cinayet, zina, gasp, iftira gibi yüz kızartıcı durumlarda ceza olarak veriliyor. “Düşkün” kişi toplumdan dışlanıyor, selâm dahi verilmiyor. Sadece öldüğünde cenazesine geliniyor. Doç. Ayhan Yalçınkaya, Alevileri devletle hesaplaşmaya çağırdı. Yalçınkaya, “Devlet onlarca yıldır Alevilere karşı bir kavimkırım uyguluyor. Soykırım bedenleri, kavimkırım ise ruhu yok eder” dedi. ( … )

Ateistlerin açıklaması : Canlılık kazanan bir tek molekülün, Darwin’in söylediği gibi, yüz milyonlarca yıl süren bir tekâmül geçirerek, nihâyetinde maymun.. insan hâlini alması ve aslı bu olan –yaratılmamış- insanın en değerli organizma olması fikri/inancı’na Hümanizm denir. Değerli târihçi ve müzikologumuz Yılmaz Öztuna’nın, 04.08.2006 günkü Türkiye gazetesinde çıkan “’Türk Müslümanlığı’ nedir?” başlıklı başyazısından bir bölüm aktarıyorum: [Satuk Buğra Han’dan bir asır sonra, gene Türkistan’da Ahmed Yesevî, tasavvufu Türk Müslümanlığı’na ayrılmaz bir parça olarak ekledi. Tasavvuf, Türk fikir târîhinin en büyük ve köklü akımıdır. (Notum: Tasavvûfu reddedenlere atılması gerekli bu şamarı alkışlıyorum.) Bir bozkır milletini, Osmanlı’da şâhikasını bulan estetiğin zirvesine yüceltti. Pîr-i Türkistân Yesevî, Horasan erenlerini Anadolu’ya saldı: Dünyânın en ulu ümanistleri, Mevlânâ, Hacı Bektâş, Yûnus, Nasreddin Hoca, Sultan Veled, Hacı Bayram.. yeni anayurdumuzu aydınlattı, gönüllere nûr saçtı. (Notum: Evvelce de belirttiğim gibi; ümanizm’in tartışılmaz 2 inancı vardır: Birincisi: Yaradan/Hâlık yoktur; insan, mahlûkattan değildir/ yaratılmamıştır; Darwinizm’de anlatılan tekâmül sonucu ortaya çıkmıştır. İkincisi: İnsan; mütekâmil ve saygıdeğer bir varlıktır. Bu ikinci husûsu müslümanlar benimser ve “eşref-i mâhlûkàt” deyimi ile ifâde ederler..) ]

Bunlar ve diğer örnekler için s.179-180’e bakınız.

(10) AnaBritannica(1993) Cilt:1, s.362’deki Alevilik maddesinden: Hz. Ali’nin Hz. Muhammed’in halifesi olduğunu savunan İmamiye (İsna Aşeriye, Caferiye) mezhebini de içine almak üzere, Zeydiye, İsmaililik ve Gulat olarak adlandırılan bütün gruplar da genel olarak “Alevi” olarak nitelendirilir. Müellihe, Ali-İlahiler, Kızılbaşlık gibi Hz. Ali’yi ilahlık mertebesine çıkarılan, hulûl, tenasüh ve ibaha inanışlarına sapan ve Gulat ya da Galiye denen aşırı grupların temsil ettiği biçimiyle “Alevilik” İslam dışı bir inançtır. ( … ) Türkiye Aleviliği, Caferiye’nin temsil ettiği Şiilikten temelde farklı bir inanç sistemidir. İlk üç halifeyi tanımama ve ehl-i beyt yandaşlığı gibi noktalarda Caferilikle uyuşmakla birlikte, Türkiye Aleviliği ‘nin bileşiminde, İslamiyet öncesi Türk inançları ve Ortadoğu’nun eski putperest kültürlerinin kalıntıları da ağırlık taşır. Kökeninde, İslam’ın şamanist Oğuzlarca kendi inançlarına uygun biçimde kavranması yatan Aleviliğin oluşum süreci, göçebe Türkmenlerin kitle halinde Anadolu’ya yerleşmesiyle başlar. Zerdüştçülük, Maniheizm gibi eski dinler, Babailik gibi siyasal hareketler, Haydarilik, Kalenderilik gibi tarikatlar ve Hurufilik gibi Batıni akımlar, Aleviliğin oluşumuna katkıda bulunmuş ya da bu inancı çeşitli ölçülerde etkilemiştir. Alevi ozanların şiirlerinde bu akımlar dışında hulûl, tenasüh, animizm, panteizm öğelerine de rastlanır. ( … ) çoğu kez Allah, Muhammed ve Ali’nin Tanrı’nın üç sureti olduğunu ifade eder. ( … ) Aleviler genellikle namaz, oruç, hac, zekât gibi ibadetleri uygulamazlar. ( … ) en ünlüleri Hatayi (Şah İsmail), Pir Sultan Abdal ve Kul Himmet olan Alevi ozanları nın deyiş adı verilen dinsel içerikli şiirleri saz eşliğinde okunur;( …)

(*) Yûnus Emre; xııı – xıv yy.larda yaşamış ve mü’min, sünnî mutasavvıf bir halk şâirimizdir; saz şâiri, ozan değildir. XV yy’dan itibâren yazılanları günümüze gelmiş cönk ve mecmûalara göre birden fazla Yûnus ismli veya mahlâslı şâir yaşamıştır. “Yûnus, Yûnus Emre, Âşık Yûnus, Bîçâre Yûnus, Bîçâre Miskin Yûnus, Miskin Bîçâre Yûnus, Miskin Yûnus, Derviş Yûnus, Taptuklu Yûnus mahlasları, bizleri, filologların ekseriyyetde olacağı bir hey’etin ortak karârına kadar, “Yûnus Emre’nin şiirleri” yerine “Yûnus Emre şiirleri” demenin daha doğru olacağı noktasına götürmektedir.

MEYDAN LAROUSSE(1969) cilt:1, s.301’deki ALEVİ maddesinden: Alevîlerin büyük tanıdıkları yedi şair, Nesimî, Fuzùlî, Hatâî, Pîr Sultan Abdal, Kul Himmet, Yemînî, Vîranî’dir. Bunlardan Nesîmî ve Fuzùlî dışındakiler tam batınîdirler. ( … )

20.01.2008 VAKİT Sayfa 6’da Ayhan BİLGİN’in (“Meyhanelerde bulduk biz bu kemali”)başlıklı yazısından cümleler :

[[ Araştırmalar çeşitli ülkelerdeki Aleviliğin 9 ana kolu olduğunu ortaya koymuştur. Bunlar:

1) “Hz. Ali’nin ilah olduğuna inanan kolu”

2) “Hz. Ali’nin peygamber olduğuna inanan kolu”

3) “İmamlarının ve kurucularının ilahlığını ilan ettiği kolu”

4) “Kurucularının peygamberliğini ilan ettiği kolu”

5) “Allah’ın insana benzediğini savunan kolu”

6) “İmamlarının ölmediğine ve yeniden ortaya çıkacağına inanan kolu”

7) “Ruh göçüne inanan kolu”

8) “Sahabeyi kâfirlikle suçlayan kolu”

9) “Batıni kolu”

( ….. )

Alevi Edip Hasabi ise şöyle sesleniyor:

“Ey zahid şaraba eyle ihtiram,

Müslüman ol terk et bu kıyl-ü kali

Ehline helaldir, na-ehle haram,

Biz içeriz bize yoktur vebali.

***

Sevaba girmek için içeriz şerap,

İçmezsek oluruz düçar-ı azab.

Aklın ermez senin bu başka hesap,

Meyhanede bulduk biz bu kemali.

( ….. ) ]] Notum: Şâirin mahlâsı: Harabi (Harâbî) olmalıdır.

02 Haziran 2008 AKİT s.12’deki [ İzzettin Doğan Alevileri böldü ] başlıklı yazının tamâmı: [ HÜSEYİN DANİŞMENT 22 Temmuz seçimlerinden önce yaptığı açıklamayla dikkatleri üzerine çekenCem Vakfı Başkanı İzzettin Doğan, Avusturya’da protestolarla karşılandı. Seçimlerden önce, “Oylarınızı HYP (Halkın Yükselişi Partisi) ve MHP’ye (Milliyetçi Hareket Partisi) şeklinde açıklamada bulunan Doğan, Diyanet İşleri Başkanlığı’nı hedef alan açıklamalarıyla da uzun süre gündemde kalmıştı.

ZİYARETİ TARTIŞMALARI DA BERABERİNDE GETİRDİ Konferans vermek işin gittiği Avusturya’da bazı toplum kuruluşlarının protestolarıyla karşılaşan Cem Vakfı Başkanı İzzettin Doğan, Alevi kuruluşları arasında tartışmalara neden oldu. Havaalanında toplanan dernek üyesi Doğan’ın Avusturya’ya gelişini protesto etti. Tartışmalartn Doğan’ın Avusturya’ya gelmeden önce başladığı ifade edildi. DERNEKLERDE ÇATLAK Doğan Avusturya’ya gelmeden birkaç gün önce Cem Vakfı’nın Almanya’daki federasyonu, Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu’nu (AABF) kınama açıklaması yayınlamıştı. AABF temsilcisinin, kendilerini kınayan Cem Vakfı Temsilcisi ile konferansa katılması, AABF içinde tartışmalara neden oldu. AABF içindeki bir grup Cem Vakfı ile birlikte konferansa katılan Cafer Kaplan a tepkilerini dile getirdiler. Avrupa’da bulunan birçok dernek de İzzettin Doğan hakkında sert bir bildiri yayınladı. Bildiride, İzzettin Doğan çağın Hızır Paşa sı olarak nitelendi.